315 



soort voorhanden. De exploitatie zal in het meer echter met 

 veel bezwaar gepaard gaan, wijl dit maar zelden en dan nog 

 slechts voor korten tijd, droog valt; zelfs op het niet geinun- 

 deerde gedeelte gaat de ontginning met vele bezwaren gepaard^ 

 daar de kolenlaag evenmin als de vette klei het van rondom 

 toevloeijende regenwater doorlaat, zoodat men dit gedurig moet 

 uitscheppen en alles in de rondte in een moddelpoel herscha- 

 pen wordt. 



Op de plaats die wij nu bezochten , waren verscheidene put- 

 ten op korten afstand van elkaar in bewerking; een daarvan 

 was juist tot op de kolenlaag uitgegraven en vertoonde eene 

 gitzwarte, harde en gelijke oppervlakte, de kolen belioorden, 

 zoo men zeide, tot de allerbeste soort. De wanden der put- 

 ten waren met paalwerk en dwarsbalkjes verzekerd om het 

 instorten te voorkomen; zij waren een paar vademen diep en 

 van 5 tot 10^ in het vierkant; 5, 4 of meer menschen bewer- 

 ken een put. De bovenste veenachtige laag en ook de daaron- 

 der liggende klei, is zoo vast, dat men ze in groote stukken 

 kan verwerken. Dieper komende wordt er een stellage gemaakt, 

 waarop een of meer raenschen kunnen zitten ; zoo het te diep 

 wordt nog eene tweede en derde , aangebracht zoodat zij elkaar 

 de kleibrokken kunnen aangeven en de bovenstaande man ze 

 kan wegwerpen. Om het water en den modder te verwijde- 

 ren stelt men een hoogen bok, waarop een lange bamboe of 

 ander hout balanceeren kan , aan welks eene uiteinde een touw, 

 met een emmer van koeliet — boombast — verbonden is, terwijl 

 aan het andere einde een steen wordt opgehangen om het even- 

 wicht te regelen, even als zulks bij lederen diepen waterput 

 op Java plaats grijpt. 



De koten behoeven niet ver gedragen te worden, daar men 

 ze direct in sampan's te water kan vervoeren. Hier werd 

 slechts 50 Ct. voor het pikol betaald, terwijl men te Salim- 

 bouw daarvoor f 1, — te goed doet, doch dit is meer eene ver- 

 rekening met het Iransporlloon naar verschillende plaatsen. 



Wij keerden langs denzelfden weg door het meer, dat hier 



