3 
13. Antannan gedeh (Hydrocotyle astatica L.). De bladen 
worden raauw en afgekookt als toespijze bij de rijst gegeten. 
14. — lumboet (Hydroootyle splendens Br.) De bladen wor- 
den in water gelegd; na eenigen tijd wordt dit gedronken en ook 
de bladen gegeten bij kolijken (sakkiet proet moelas), indien men 
van binnen gedurig beweging gevoelt. 
15. Aren of Kawoeng (Saguerus saccharifer Br). De bast- 
achtige stof, welke zich tusschen de bladstelen om den stam. be- 
vindt en zwart van kleur is, wordt toek of injoek genoemd ; men 
wendt dezelve aan tot het overdekken van met atap kirey of andere 
soorten van atap gedekte huizen, waardoor deze eene groote duur- 
zaamheid ontvangen, doch ook (bijzonder in het begin) ligt vuur 
vatten; van de fijnste deelen daarvan wordt tonder gemaakt, door 
bijvoeging der verbrande bladen van (126) Aroy tjaratoeng ; de min- 
der fijne deelen worden tot touw geslagen of ook met kalk vermengd 
aan zulke plaatsen vastgeslagen, waar men houten stijlen zetten wil, 
om deze tegen witte mieren te bewaren, De grovere deelen worden 
van den bergbewoner dikwijls voor schrijfpennen gebruikt. De bla- 
den, welke nog niet ontwikkeld en nog in den eindknop ingeslo- 
ten zijn (het hart, Dodol Sunp.), worden als zeer lekkere toespijze 
bij de rijst genuttigd, ook bij hitte des ligchaams voor geneesmiddel 
gebruikt; beginnen de bladen zich te vertoonen, zonder reeds open- 
gevouwen te zijn, zoo worden zij afgesneden, gedroogd en later in 
stukken gesneden, tot het inrollen der cigaren zoo als de gemeene 
man ze rookt, doch worden deze bladen hiertoe minder geacht dan 
die van de Nipa-palm. De oude bladen worden wel eens, hoe- 
wel zeldzaam, tot het dekken der huizen (atap aren Mal, of hateup 
kawoeng SUND.) aangewend. De stam dient om er instrumenten 
tot de vischvangst (kawoels) van te maken. Het merg des stams 
wordt gestampt, dan in water uitgewasschen, dit weggegoten en 
het bezinksel bewaard, hetwelk eene vrij goede sago oplevert, die 
hoofdzakelijk dan van den bergbewoner wordt gebruikt, indien door 
vele regens de rijst op zijne bergrijstvelden (gaga’s) niet geslaagd is. 
De bloemsteng, na zich behoorlijk ontwikkeld te hebhen, wordt 
met een hout (709) week geklopt, en drie à vier weken la- 
ter afgesneden, waarna er eene groote menigte zoet en ligt geel sap 
uitloopt, dat zeer aangenaam en gezocht is (Toewak of T. aren); 
doch ieder kan het gebruik daarvan niet verdragen , wordende hij 
1 % 
