97 
moeite bewerkt, een stuk grond (zoo mogelijk met oude bosschen be- 
zet, aangezien deze den meesten humus of vette plantenaarde hebben), 
wordt door het omkappen der boomen en heesters gezuiverd; na 
eenigen tijd, als het hout wat droog is geworden, wordt het ver- 
brand en men ziet het gaarne, indien onmiddelijk na het afbranden 
een ligte regen valt, om de asch met de aarde te verbinden en te 
beletten, dat dezelve niet door de winden wordt weggedreven. Begin- 
nen de regens in te vallen, zoo wordt het plantsoen bewerkt als bij 
de Tipar’s, doch zaait men dikwijls tegelijk met de rijstkorreltjes 
ook eenige kapas- of katoenpitten (zie (470**) Kapas lumboet), om 
na den rijstoogst tevens katoen te kunnen oogsten. Drooge rijstvelden 
kunnen niet alle jaren bebouwd worden en zij moeten dus jaarlijks 
door nieuwe vervangen worden. Van 4 sanggah zaadrijst ontvangt 
men op eene goede sawah eenen oogst van 4 tjaain; op eene tipar 
slechts 3 tjaain, en op eene gaga nog minder, zijnde de oogst hier- 
van nog wisselvalliger dan die eener tipar. 
722. Pakkies, Pakoe haadje of Pakoe badak (Cycas cir- 
einalis L.). De jonge bladen worden een weinig over vaur ge- 
roost en na koud geworden te zijn, geschild en daaruit eene lekkere 
groente (sajor manies ennak) gemaakt; de rijpe vruchten wor- 
den geschild, afgekookt, dan twee dagen in water geweekt, tot meel 
gestampt en met rijst vermengd gegeten. 
722. Pakoe badak. Zie de voorgaande. 
723. — djoekka (Filiz?). De jonge bladen worden in stoom 
gekookt en bij de rijst gegeten. Zij zijn dan tot eene taai gelati- 
neuse massa (leweur leweur) geworden en worden voor lekker ge- 
houden. 
722. —haadjie. Zie Pakkies. 
724. — hoerang (Blechnum orientale L.). De op boomstam- 
men kruipende stam wordt gelijk als rottang (Hooëh) voor touw- 
werk gebruikt. 
725. — kapal (Nephrodium lanuginosum HssKL.). De korte, 
kogelvormige stam wordt gestampt en dit poeder tegen de schurft 
aangewend; de wol, welke aan den grond der bladstelen zit, dient 
ook voor bloedstelping. 
521. — katakka. Zie Kibeliengbieng. 
726. — kidang of P. tihang barrum (Alsophila lwrida Ennt.). 
De wol, welke de spits des stams omgeeft, is van eene rosachtig 
Eend 
4 
