98 
roode tot goudgele kleur en zeer fijn; en dient als Heeejig: 
middel (zie Tijdschrift v. Ned, Ind. IV, 4. blz. 
727. Pala (Myristica fragrans Hourt.) De muskaatnoot en Bd be 
lie worden als kruiden veelvuldig aangewend. Men stampt ze ook 
met konneng om een scherpe specerij te maken. De onrijpe vrucht 
en de schil der rijpe vrucht wordt dikwijls met zis tot- confij- 
turen aangewend. | vins Pak 
728. Palaglar (anlharni pa spec. omn.). De hink je | 
worden gelijk als (477) Karet gebruikt, doch moeten. bij deze ach- 
terstaan. De stam is hoog en regt; het hout is grof, “week en 
wordt door witte mieren en meer dergelijke gasten spoedig aangetaste 
729. Panawar beeas (Prosthesia javanica Br.). De groote 
wortelen worden met witte peper te zamen fijn gestampt en het 
gezigt van kinderen daarmede gewreven, om ze schoon en wit van — 
kleur te maken. De bladen worden gewreven en Lagen bloedloop 
(sakkiet baroeang) ingenomen. Ne 
730. Pandan laut leutiek of P. samak laut (Marguartia 
leucantha Hsskr.). De bladen worden met een op eene kam ge- 
lijkend instrument in riemen gesneden (soeakan), dan afgeschrapt 
om “ze schoon te maken , afgekookt in zoet water, eenen nacht ge- 
weekt, in de zon gedroogd en dan nog eens afgeschrapt. Nu zijn 
de stukjes gereed om er matjes (samak of tikker) van te maken; 
een man kan in eene maand 20 stuks van deze matjes maken van 
11 voeten lengte (de lengte van den voet eens inlanders), en de 
waarde is voor de fijnere matjes 10 duiten de span breedte en 8 
duiten voor de grovere soort. Over de Jong ge ane gene 
bladen zie 716% 
731. — rampeh (Pandanus latifolius Ruex.). De bladen wor- 
den fijn gesneden en bekomen na korten tijd gelegen en eenigzins week 
geworden te zijn, eene sterke welriekende lucht; zij worden tegelijk 
met andere welriekende bloemen tusschen de kleederen gelegd enz, 
Ook worden welriekende bloemen (464) Kananga wangie en andere 
op riempjes daarvan gestoken en zoo op de bazars verkocht. 
‘732, — samak of P. tikker (Pandanus samak Hsskr.). Het 
gebruik der bladen van dezen niet aan het zeestrand groeijenden 
Pandan is gelijk aan die van (730) Paxndan laut leutiek, 
730. — samak laut. Zie Pandan laut leutiek. | 
351. — serengseng. Zie Harassas leutiek. | 
