De ordine et temporibus carminum Valerii Catulli. 603 
7 
Finge enim Catullum omnia sua in unum congesta edidisse et hoc corpus /j- 
bellum vocasse: debuit sane, si uno et eodem libro tot poemata, et argumen- 
tis et metris et ambitu tam varia, complecti voluisset, ea inter se in classes 
aliqvot divisa separare hisqve partibus aliqvid inscribere, qvo continerentur, 
appellationis; qvod ipsum olim factum multos existimasse jam diximus. At 
qvoniam ejusmodi partes communi loqvendi usu libri vocabantur, mirum vi- 
deretur, qva causa commotus opus in fibros partiendum Zibellum nominasset. 
Huie voci, qvae in versu 8 iteratur, interiorem illam libri notionem, signifi- 
cationem scripti operisve, subjectam ideo putare non licet, qvia in v. 2 spe- 
cies libri externa commemoratur et ideirco ad eandem in priore versu ambo 
libelli epitheta referenda sunt.  Difficultatem igitur aliqvam vocabulum libelli 
de toto collectorum poematum corpore positum praeberet. Sed verbi impro- 
prietas vel in poeta ferri vel modestiae nomine excusari vel poetarum Roma- 
norum vetustiorum et ipsius Catulli amore deminutivorum defendi posset, nisi 
diffieultas aliunde ita augeretur, ut insuperabilis foret. Etenim contra morem 
suae aetatis atqve omnis antiqvitatis Catullus fecisset, si tantum volumen (co- 
dicem non dico), qvantum hoc fuisset Catullianum, edidisset; neqve est veri- 
simile deminutivam vocem bis ei placuisse de volumine usitatis libris triplo 
vel qvadruplo longiore. Disputatum est a nobis in alia commentatione de 
tempore, qvo primum per codices membraneos monumenta litterarum edi coepta 
sunt, qvam rem usqve a chartae pergamenae inventione vulgo repetunt, sed 
in partem posteriorem primi post Chr. n. seculi incidisse testimoniis veterum 
examinatis argumentati sumus *). Argumenta hoc loco non desiderantur; nam 
non verendum est, ne qvis qvidpiam, qvod contra afferri possit, in hae, de 
qva nunc qvaerimus, re invenire sibi videatur. Qvoniam enim in v. 2 abso- 
lutus liber significatur mentione injecta pumicis, cujus ad frontes voluminum 
levigandas usus notissimus est, qvalis fuerit Catulli ille liber, idem versus 
docet. Qvi poeta cum splendorem et magnificentiam malorum Suffeni librorum 
ridet (in c. 22), pluribus verbis tum pervulgatam librorum formam indicat, 
sicut post eum poetae qvidam aetatis Augusteae. Codices tempore Catulli 
erant cerati, neqve poetarum et scriptorum operibus edendis, sed longe di- 
versis consilis inserviebant; libellus autem ejus, ut poemata omnia unus com- 
prehenderet, codex membhraneus esset oportuit **). Sed necesse esse videtur 
hoe ipsum paucis explicare, non potuisse Catullum, nisi a consvetudine ho- 
minum recedentem, uno eodemqve volumine scripta sua complecti. 
+) Vid. dd rem librariam Graecorum et Romanorum pertinentia. qvaedam, in Actis 
Societatis Scientiarum Fennicae, T. VI p. 509—550. 
**) Papyracei codices ne posterioribus qvidem aetatibus celebrari solebant. 
