604 EDUARDUS A BRUNÉR. 
Isidorus Hispalensis, Origin. VI. 12. 1, Ovaedam, inqvit, genera libro- 
rum apud. gentiles certis modulis conficiebantur: breviore forma carmina at- 
qve epistolae, at vero historiae majore modulo scribebantur. Haee, qvae 
ad longitudinem voluminum, non ad altitudinem eorum seu, ut dicebant anti- 
qvi, latitudinem spectare demonstrat Ritschelius *), confirmantur de carmini- 
bus circuitu breviore earum partium poematum majorum eorumqve e collectis 
minoribus compositorum corporum, qvae librorum nomine insignita ad nostra 
tempora pervenerunt; qvos qvidem libros mos erat ad suum qvemqve volu- 
men referre, nisi forte amplitudo qvaedam impedire videbatur, qva causa etiam 
in plura volumina transcribebantur (cfr. Ritsch. l. e. p. 31). Nimirum cave- 
batur, ne longitudo volumen ad evolvendum incommodum redderet. Versuum 
Catulli circiter duo milia trecenti numerantur, ac multos intercidisse certum 
est; sed ad illum numerum qvi paulo propius accedant, nulli alii libri, qvi 
dicuntur, sunt poetarum Romanorum, verum pleriqve tertiae parti, alii qvartae, 
qvidam, qvi sunt longissimi, dimidiae vel appropinqvant vel eas partes plus 
minusve superant **). Jam volumina, qvae poemata continebant, ad eam 
normam scripta fuisse, ut carminum versus versibus pagellarum responderent, 
cum per se consentaneum est, tum id declarant vocabula versus et oöriyog 
ambabus significationibus praedita atqve insuper alia, qvae expromere non 
opus est (cfr. Ritsch. p. 122 sq.); qvam ob causam versus voluminis, qvod 
omnes Catulli nune superstites comprehendisset, fuissent item circiter 2300. 
De chartae papyraceae, hoc est de paginarum voluminum, altitudine certiores 
nos facit Plinius (N. H. XIII. 12), ut intelligatur varia genera chartae seri- 
ptoriae aetate Catulli digitos explesse supra sex usqve ad tredecim; cujus 
loci Pliniani eorumqve, qvae supersunt, voluminum, qvorum altitudo perparva 
est, ratione habita Ritschelius judicavit (p. 127) pagellas voluminum anti- 
qvorum habuisse versus minimum ad 25, summum circiter 50. 5i igitur po- 
nimus in volumine, qvod fingimus, Catulliano versus tot fuisse, qvot codici 
Veronensi, omnium Catulli, qvi nune sunt, fonti deperdito, Lachmannus attri- 
buit, id est 30, paginarum ejusdem voluminis summa evadit 77. Qvo major 
autem versuum paginae numerus fuit, eo pretiosior ac minus vulgaris charta 
(cfr. Plinius l. c.) qvo major numerus paginarum, eo minus usitatus propter 
longitudinem liber, qvippe cum ex Herculanensibus tantum duo 70 paginas 
vel paulo amplius contineant, qvorum alter 70, alter 77 habet, uterqve ora- 
+) In libro, qvi inscribitur Die Alexandrinischen Bibliotheken unter den ersten Plole- 
mäern ete., p. 124 sq. 
**) Heroides Ovidianae versus habent consummatos plures, qvam sunt Catulliani, sed 
liber non inscriptae, volumini convenisse non putandae sunt. 
