De ordine et temporibus carminum Valerii Catulli. 607 
legissent ad Cornelium Nepotem seripta? Atqve ille, libellos aliqvos suos ad 
Silium mittens et epistolam his versibus finiens, passerem non potuit alter- 
utrum parvum carmen de passere aut utrumqve dicere, sed totum libellum 
qvendam Catulli intelligi voluit, qvi nemini erat dedicatus. Qvippe eam in- 
terpretationem non solum postulat libellorum Martialis comparatio, sed etiam 
vox passer, qvae ad utrum carmen aut num forte ad ambo poematia referre- 
tur, si in medio relietum esset, absurda exstitisset ambiguitas. Verumenim- 
vero qvemadmodum Martialis (XIV, 185. VIII, 56, 19) arma virumqve 
pro Aeneide posuit, sie idem, ut Catulli liber, cui modo ea fere verba in- 
seripta forsitan fuerint, designaretur, appellationem a prima carminum voce 
repetivit. At si non omnium primum locum tenuissent, sed secundi carminis 
initium fuissent verba Passer deliciae meae puellae, illa appellatione liber 
non esset denotatus; nec vero, ut hoc iterum dicam, Martialis finxisset Ma- 
roni missum esse librum, qvem ad Nepotem missum vidissent lectores. Se- 
qvitur autem, ut unus liber Catulli a carminibus de passere Lesbiae incepe- 
rit, alius a carmine ad Cornelium, atqve ut hie liber minorum qvidem poe- 
matum tantum partem continuerit. Antiqva ratio pro titulo libri prima ipsius 
operis verba ponendi a doctis saepe observata est; de qva sic sentio, rem 
ita aliqvando se habuisse, ut, qvae inscriptio praefixa libro esset, non satis 
eum ab aliis ejusdem scriptoris libris distingveret. Hie de aliis scriptoribus dis- 
putandi eura supersedere possum *), qvia unus qvidam Catulli liber non uno 
solo loco passer dictus est. Nam in alio Martialis epigrammate (XI, 6),. 
nondum satis recte, ut videtur, a qvoqvam enarrato, falso interpretantur in 
versu postremo: 
Donabo tibi passerem Catulli 
promitti a poeta versus non minus gratos, qvam qvos Catullus de passere 
scripsisset, ejusdemve generis poema: neqve enim id promissum talibus ver- 
bis recte exprimi potuit, neqve lusus illi de passere Lesbiae qvidqvam com- 
mune habent cum grati animi testificatione, qvam Martialis promittit, nec 
vero nostra interpretatio finem epigrammatis frigidiusculum ullo modo reddere 
*) Primis verbis allatis Aeneidem significant etiam Persius Sat. 1 v. 96, Ovidius Trist. 
I. 534, Ausonius epigr. 137 v. 1, dialogum suum de senectute Cieero ep. ad Att. XVI. 3. 
1 et 11. 3, Lucretii poema Ovidius Trist. II. 534, Homeri et Hesiodi carmina alii. Cfr. 
Bentlejus ad Horat. Sat. I. 3. 7 et Jahnius ad Pers. 1. 96. — Qvidam rerum scriptores 
Graeci semetipsos in prooemii primis verbis nominare ac suum scribendi consilium ibi paulo 
uberius eommemorare, qvam titulum operi praeponere maluerunt; de qva re v. Boeckhii, 
Raumeri cet. 4nfiqvarische Briefe (Lips. 1851) p. 117. Cfr p. 91. 
