De ordine et temporibus carminum. Valerii. Catulli. 641 
suis genitoribus originem traxisse fingantur. Hoe jactum videtur in praesen- 
tem Romae Mamurram. Eum enim, praefeetum fabrum Caesaris in Gallia, 
Mommsenus commode suspicatus est ex hae terra in urbem regressum tum 
fuisse, eum Catullus acerbissimos illos iambos in Caesarem huneqve ejus ami- 
cum et in Pompejum carmine 29 emitteret *). De horum iamborum tempore 
Hauptius (1. e. p. 15—20) disseruit ae vetera errata sustulit scriptosqve esse 
demonstravit post priorem expeditionem Caesaris in Britanniam (cfr. v. 4, 11 
sq., 20), etiamtum viva Julia ejus filia (cfr. v. 24), qvae excessit e vita 
mense Septembri a. 54, cum altera expeditio Britannica nondum finita esset. 
Subsecutum est, opinor, hoc c. 29, jam in medium prolato c. 113. Occultio- 
res enim impetus in hoc, apertissimi ac furentes in illo fiunt. Maledicta con- 
tinuantur aucta in Caesarem acerbitate in e. 57. Neqve id nisi parvo tem- 
poris discrimine a c. 29 sejungi posse atqve utrumqve eodem illo anno 55 
in lucem editum esse ratiocinandum est conclusione prope necessaria, dum- 
modo memineris hos illos esse versiculos Catulli de Mamurra, qvibus Caesar, 
ut ait Svetonius (vit. Caes. e. 73), sibi perpetua stigmata inposita non dis- 
simulaverat, modo etiam concedas ista tela venenata, qvamvis celeriter per 
ora hominum evolaverint, post aliqvid demum temporis ad aures imperatoris 
pervenisse **), modo deniqve nobis largiaris id, qvod de Caesare addit Sve- 
tonius: Valerium Catullum, satisfacientem, eadem die adhibuit coenae, fieri 
non potuisse nisi hieme a. 54. 
Caesarem Catullus, qvi ante bellum civile mortuus est, tantum in Gallia 
post has contumelias summo viro illatas convenire potuit. Ille autem, trans 
Alpes bella gerens, exercitu in hiberna deducto fere qvotannis in cisalpinam 
provinciam profectus est, ubi, cum Veronam venerat, apud patrem Catulli 
jure hospitis habitabat; huc enim spectant ultima verba in narratione Tran- 
qvilli: hospifioqve patris ejus, sicut. consverat, uti perseveravit. Catulli nul- 
los versus habemus, qvi se in aetatem anno 54 inferiorem incidere prodant, 
neqve is huic anno, nisi forte per paucos menses, superstes fuit. Hiemali 
tamen tempore a. 53 satisfactionem illam locum habuisse credere liceret, si 
Caesar hae hieme in citeriore Gallia fuisset: tune vero trans Alpes mansit 
*) Vid. L e. — Verisimile mihi videtur Mamurram Romam missum tune fuisse cum lit- 
teris, qvas de suis expeditionibus Caesar qvotannis illo tempore ad senatum dabat: eum igi- 
tur rumores hominum in urbe excitasse de adita insula incognita et de Germania, qvae re- 
giones qvomodo omnium oculos tum ad se converterint, testantur etiam Catulli carmina 11 et 29. 
**) In provincia ejus cisalpina, praesente ipso, emissa neqvaqvam sunt, sed Romae in 
consortio Calvi et Bibaculi, qvos similia earmina probrosa in Caesarem seripsisse notum est, 
ceterorumqve sodalium Catulli. 
81 
