De re libraria Graec. et Rom. 523 



tio nunc non multum usitata olim Graecis et Romanis adeo consveta luit, 

 ut, ubicunqve ad librorum sive ßißXwv certum nutnerum litteras alicujus 

 revocatas videas, tot scias non dici scripta, sed scriptorum libres; velnt 

 cum Varro apud Gellium commémorât se septuagintu àebdumadas li- 

 bruruin conscripsisse (N. A. III. 10), et cum Aristoteles prope qvingeutos 

 libros, Chrysippus amplius septingentos, Didymus plus qvam tria milia 

 librorum et qvingentos edidisse traduntur. Qva de re lectorem delegamus 

 ad commeutarium egregium Ritschelii de bibliothecis Alexandrinis p. 

 130 — 134. Apparet autem sua sponte, in hoc génère numerationis, qvod 

 eommuni more receptum fuit, rationem non habitam fuisse fortuiti incer- 

 tiqve uumeri voluminum, qvae plura pauciorave a librariis exscribi potue- 

 runt, sed eorum librorum, qvi, sive erant singulares sive partes operum 

 majorum, auctoribus suis debuerunt numerum qvendam constitutum, id 

 est, si mavis, primorum voluminum *). Cum vero monumenta litterarum 

 numerandi hune modum seqvereutur, occurrebat tarnen alius, ut antea dictum 

 est, in libris bibliothecae compulandis, ubi volumina, qvotqvot erant, ad 

 calculos vocanda fuerunt. Ita ibi causa reperta est, imo exstitit nécessitas 

 has duas conciliandi dinumerationes et, qvot essent libri bibliothecae, eo 

 pacto indicandi, ut, qvae esset utriusqve generis librorum ratio, significare- 

 tur. Atqve haec mutua ratio Graecis et Romanis hominibus iis, qvibus 

 bibliothecae erant curae, propter illum, qvem litteris scriptorum singulorum 

 adhibebant, numei'andi modum non debuit non multo gravior videri, qvam 

 nunc est, cum tarnen ii, qvi bibliothecas tractant, ita indices librorum ne- 

 cesse est instituant, ut non modo tomi compacti, qvorum summa biblio- 

 thecae magnitudo efficitur, sed in qvoqve scripto etiam partes a scriptore 

 definitae commemorentur. Jam vero qvia graece volumina ßißXoi et ßi- 

 ßXia antiqvitus appellata erant, neqve ante secundum post Chr. n. seculum 

 xvXivâçoi dicta offenduntur (v. Diogen. Laërt. Epicur. §. 26), sic demum 

 optime perspicitur, qvid sibi velint adjectiva avfitiiyeiç et âfiiyûç seu ânXat, 



°) Horum adeo versäum suramae in descriptia exemplis etiam prosa oratione scriptorum 

 aliqvo modo spectalae ac nolatae fuisse videutur, cum in his descriptis e( ob alias 

 causas et propter ram. ut ad locos certos facilius rejici posaet, versus consummati 

 aunotarentur; qvae stiebometria, ut dicitur, veterum illustrata inprimis est, nee ta- 

 rnen satis a Ritschelio in eodem libro p. 91—136 (vid. praecipue p. 120—123) et in 

 prooemio Indicis scbolarum Bonnensium per mens, hibern. a. 1840—1841. 



