De re libraria Graec, et Rom. 531 



b rum sive parlem integri operis signifient *); ut e contrario et hnec con- 

 svetudo et illa, qvn ipsum opus denotatur, non indicet iisdem, qvorum 

 hnec sunt, scriptoribus notum fuisse modum formne externae mouumeutis 

 litterarum iuduendae praeter eum, ut in brevia volumina distribuerentur. 

 Notalu dignum est etiam, Plinium majorem, cui, chartae papyraceae ad 

 volumina praeparationem diligenter describenli, inventae pergamenae item 

 memori, de codicibus in charta scriptis aliqvid dicendi, cerle verbo eos 

 attingendi oblata esset opportunitas, si antiqvilus celebrati fuissent, codi- 

 cum tantum ceralorum et codicillorum, qvorum vetustatem silentio non 

 praeterit (XIII, 11, 21), mentionem habere (XXXV, 2, 2. XIII, 13, 27. 

 XVI, 35, 63. XXVI, 39, 15. XXXIII, 1, 4). Atqve is loqvitur de 

 atramenlo ad volumina scribenda idoneo (XXXV, 6, 25) et de minio in 

 voluminum scrîptura usurpa to (XXXIII, 7, 40), velut si nunqvam in co- 

 dicibus, tantum stilo aplis, Lisi fuerint calamo. Qvod tarnen Romae jam 

 ante ejus aelatem factum in qvibusdam scriptionum generibus infra vide- 

 bimus. 



At partim post editos Historiae naturalis libros, partim fortasse 

 jam antea, (de qvo mox plura), subito Martialis scriptorum qvorundam 

 opera in codicibus membranaceis scripta commémorât. Qvo pertinent haec 

 epigrammata libri XIV: 



Ilias et Priami regnis inimicus Ulixes 



Mulliplici pariter condita pelle latent (184). 



Qvam brevis immensum cepit membrana Maronem! 

 Tpsius vultum prima tabella gerit (186J. 



esse, ut scripta convolverenlur, qramqvain etiam qvadrangula forma plumbeos libros 

 fuisse consentaneum est. Pausauias IV, 26, 6. de libro ab Epamiuonda e terra eruto 

 liacc habet: ^4 voiras 8e (t?>v vdoiav) evqs xaaakigov iXrjXadfiérov Èç ro XektOtwcov' 

 inethxvo ÔÈ wokeq ta ßißXia' ivzav&tx. räv jieyuXcov &smv iytyoanro r\ teXettJ. Cfr. 

 Schwarzius p. 45 sq. et de charta plumbea a Svetonio commemorata (Ner. 20) Ca- 

 sauborjus et Ernestius ad huuc locum. 

 *) Historias suas se volumiuibus utentem conscripsisse Livius X, 31. ipse ita prodit: 

 Supersunt eliatn nunc Samnit tum belfa, qvae continua per qvartum jam volumen 

 — — agimus. Idem de suo opere Qvintilianus (estatur in extremo libro XX: Finem 

 imponere egresso destinatum modum votumini jestino- Item Plioius H. N. XIV> 19, 

 24; 22, 29 et alibi. De aliis vid. p. 520 annot. 2 supra. 



