De re libraria Graec. et Rom. 537 



extrema voce plicatae coclicis plagulae designari forsitan alicui videantur *)'. 

 Nee tarnen jure. Nain plicandi verbum et compouendo derivata etiam de 

 voluminibus in usu laisse patet; velut Martialis de volumine, id qvod per- 

 spicuum est, ait: Tibi charte plicetur (IV 7 , 82), Ausonius: Fac campurn 

 repliées, Musa, papy ri um (episl. 7. v. 48) , Cicero etiam: Explicet t>uum volu- 

 men ilfufl (p. Rose. Am. 3.3, 101). Nec facile in ullam arctae complicationis 

 mentionem Seneca incidisset, si liber recitatoris non volumen maximum et, 

 qvo manu commodius teueretur, arctissime plicandum, sed codex fuisset 

 jarn a librario compaclus. Ut autem lioc loco commemoratio codicis nul la 

 deprehenditur, ita eo, de qvo reliqvum est loqvi, vera alcjve certa librorum 

 ejus formae est. C. Cassii Longini, viri jurisperitissimi, verba Ulpianus 

 special, ubi in illo de Iegalis capite, poslqvam haec (d^ qvibus vid. supra 

 p 530. annot. 3.) atlulil: Qvod si [volumina] in cudicibus si/il memhraneis 

 vel chartaceis uel etiam eboreis vel alterius tiiaieriae, vel in ceratis cadi- 

 cil/is, an debeantur, videamus ; sic seqventia adjungit: Et Cajus Cas- 

 sius scribit, deberi et memb ranas libris legatis; consequenter 

 igitur cetera qvoqve debebuntur, si non adversatur vohmtas testatoris. 

 Itaqve Cassius, sive in commentariis juris civilis sive in alio scripto, libris 

 legatis annumerandos statuerat Codices membraneos; qvi cousulatum gessit 

 sufFectus a. p. Chr. 30, proconsul in Syria fuit a. 45 — 50, auetoritate Romae 

 floruit usqve ad Ultimos annos Neronis, a qvo exsilio multatus in Sardiniam 



*) Usus est his verbis Senecae Schwarzius p, 178, ut exemplum poneret librornm, qvos 

 plicatiles nominat, qvorum hanc sibi fiuxit formam apud Romanos et Graecos per- 

 vulgatam : "Libri plicatiles nobis dieuntur ejus formae libri, ubi lougior qvaedam 

 Charta vel inembrana in pluies paginas, veluti tabulas, aeqvali mensura fuit divisa, 

 neqve tarnen disseeta, sed ila in sinus angulosqve alternalim plicata, ut, qvoties sinus 

 aliqvis aperiretur, duae semper paginae in adversa, h. e. antica, charlae facie scriben- 

 tibus legeutibusve sese offerrent, neqve poslicae, h. e. aversae, faciei paginae oecur- 

 rerent, nisi totus über verteietur" (p. 176). Fuisse (aies libros anliqvitati Graecae 

 et Romanae cognitos nihil re vera testatur. Graecorum enim inde ab Homero (Jl. 

 VI, 109) wtvxzovç nîvaxaç, nrvmàç ôû.tovç sirniliaqve vel e dissectis tabelliscomposi- 

 tos pugillares vel tales epislolas esse, extremis temporibus nzvmîa (TrfXTta), nzv<-îa, 

 awvcidaç eliam codices (Montefalcou. Pal. Gr. p. 25), satis constat. 



68 



