538 E. A BrüSbr 



deportatus est a. 65, postea a Vespasiano revocatus, hoc principe e vita 

 discessisse videtur *). Eum ante exsilium scripta sua edidisse verisimile eo 

 ma^is est, qvod Svetonius (Ner. 37) exsuleni caecum fuisse prpdit. Sed 

 cujus generis Codices Cassius membraneos illos cogitaverit, qvî idem non 

 membranas puras, sed tantiim scriptas in libros ab aliqvo legatos referen- 

 das esse addidit (Dig. XXXII, 1, 52, \ 3 sq.), in dubium ideo vocari de- 

 bet, qvod scriptionibus privatis ejusmodi, qvibus saepissime Codices cerati, 

 etiam membranae adhibebantur, cum hae et eradi litteras, id qvod tenui- 

 tati papyri parum couveniebat, et atramentum ablui facilius atqve ob eam 

 rem etiam eodem exemplo ad pluies scriptiones uti sinerent **). Si autem 

 membranas libros ea hujus vocis vi intelligere volueris, ut édita ingénu 

 moiiumenta poetarum ac scriptorum significata sint: in hac iuterpretatioue 

 apparebil, novum tunc illud, qvod ponitur, fuisse, ut taies libri Codices es- 



•) Vid. Tacit. An. XII, 11 sq.; XIII, 41. 48; XIV, 12 sqq., XVI, 7 sqq., cum annota- 

 tionibus Nipperdeji, et Dig. I, 2, 2, § 47. 

 °*J Qvas dixit membranas Cassius, has iu eodem genere reponendas conjicimus, alqve 

 eas, qvarum usum freqventem et vulgarem fuisse Qvinlilianus osteudit X. 3. 31 sq: 

 lila qvoqve minnra {sed ni/til in studiis parvum est) non sunt transeunda : scribi 

 oplime ceris, in qvibus facillima est ratio delendi; nisi forte visus inßrmior mem- 

 branarum polius usum exiget, qi>ae ut juvanl aciem, ila crebra relatione, qvoad 

 intingvitur, calami moranlur manum et cogitationis impelum frangunt. Relinqven- 

 dae autem in utrolibet genere contra erunl vacuae tabellae, in qvibus libéra adji- 

 ciendi sit excursio. Sic igitur sentimus, membranas (forma pluraü, qvippe cum plu- 

 res esseat tabellae) uominatos esse pugillares sive codicillos vel etiam Codices mem- 

 branens, privatis annolationibus lucubrationibusqve et studiis destinatos. Ita mem- 

 branulae et membranae Dig. XXXII. 102 princ. dicitur libellus memorialis. Qvibus 

 codicibus membraneis qvi finis fuerit propositus, Martialis XIV. 7 (cujus disticbi iu 

 optimis MSS. hoc lemma est: Pagillares membranae )i(a déclarât : 



Esse puta ctras, licet liaec membrana vocelur : 



Delebis, qvoliens scripta novare voles. 

 Sed hae membranae usurpatae eliam fuisse nobis videutur, ut scriptorum exem- 

 plaria e ceris pure dcscripta, sed in qvibus tarnen emendare liceret, domi ante edi- 

 tionem asservarenlur. Huc enim spectant Calnlli ilia : ut Jit, in palimpseston relata 

 (c. 22 v. 5} et qvae seqvitur cumparatio magnificorum volurainum, qvae sua scripta esse 

 domi ostentaverat versificator ille Suffenus. Eadcm colligenda sunt ex Horalii Sat. 

 II. 3 init., collât, cum epist- ad Pis. v. 389, nb\ membranae hujusmndi libelli sunt 

 (vid. supra p. 520. annot. 1). Membrana scriptionibus litteris studeutis inserviens me- 

 moratur Pers. Sat. 3 v. 10; contra Cat. c. 22 v. 7 et Tibull. III. 1. legumentuin 

 membrauaceuiii voluminis chartacei ita vocari certum atqve notum est. 



