De re libraria Graec. et Mom. 539 



sent. Ut enim, cum qvis bibliothecam sive libros suos alicui legasset, ad 

 qvaestionem eani, utrum omnia scripta privata atqve inedita, qvaecunqve 

 possedisset testator, modo formam librorum haberent, eodem périmèrent 

 necne, defiuitione, qvid liber esset, omnino opus erat, sic nulla fuisset 

 necessaria, si bibliotheca libros, qvi in publicum prodissent, codicibus con- 

 stantes membraneis continuisset, nisi si membranae hac forma in hoc ipso 

 litterarum génère plane insolitae fuissent ac novae *). Fac vero liane in- 

 dicari novitatem: qvadraut eliain hoc modo omnia: qvoniam Martialis, qvi 

 qviuqve et triginta annos Romae vixerat, cum, Trajano principe nu per 

 facto, in Hispaniam revertit, atqve ita Neronis tempora Romae vidit **), epi- 

 grammatis suis idem inventum ut novum celebrare sane potuit. 



Aetatem singulorum epigram matum libri XIV Martialis magis de- 

 finite, qvam supra factum est, coustiluere non licet; neqve tempus origi- 

 nis usus novi, de qvo qvaeritur, certo potest determinari accuratius, qvam 

 ut in primum post Chr. n. seculum vesligia ejus reducere eaqve ad poste- 

 riorem hujus seculi partem spectare dicamus. Accèdent suo loco in iis, 

 qvae seqvuntur, L. Annaei Senecae verba qvaedam, qvae vix aliter inlelligi 

 poterunt, qvam ut prodant, tum, cum scripta sunt, inauditum hoc fuisse, 

 ut ea, qvae litierarum vocari soient, monumenta in codicibus inessent. Ac 

 majoris Plinii et prope omnis argenteae aetatis loqvendi consvetudo arguit, 

 eum codicum usum non antiqvitus acceptum ac tunc hominibus commu- 

 nem et vulgarem fuisse; ut rei illa novitas, qvae e Martialis versibus re- 

 splendet, propler circumjacentia etiam clarius eluceat. Per secula seqventia 

 hanc qvaestionem continuare in animo nobis non est. Neqve enim qvid- 



') Hoc ita esse videtur, eliamsi libri appellaüo angusliore et propria notione, ut qvi- 

 dam opinaulur (cfr. Schwarz- p. 43), ad papyrum et volumiua speclaverit. Nam 

 conseuianeum est eam propriam significalionem tanidiu mansisse, qvamdiu libri scrip- 

 torum in vulgus edili omnea volumina fuerunl. Ulpianns 1. s. a. libroruin defiuilionem 

 proposuil, ut ii, qvi materia non vulgo usitata conl'ecti, et qvi magis labliui qvam bi- 

 büolhecae essent, libris legalis annumeraientur, etiam ue ia membraneis et charta- 

 ceis codicibus hoc nomen singulare conlroversiam ullam faceret, deniqve ut Codices 

 ipsi ipsaqve volumina. non pro iis partes, item libri dictae, scriptorum in summa li- 

 brorum facienda computaienlur. — De codicibus eboreis, qvorum fit menlio apud 

 Ulpianum. cfr. Martialis XIV. 5; v. eliani supra p. 510 annot. 



**) Cfr. "I'euffelius in Paulyi F.ncyrlopaedia IV. p. 1600 sq. 



