542 E. A Brunêr 



qvo lustro, ut legitur in monumento Ancyrano (Sveton. ed. W olf. T. 

 II p. 370), civium Romanorum censa sunt capita qvadragiens centum 

 mil/ia et sexaginta tria rnillia, num tot hominum uoniina cum rebus ad 

 eos pertinentibus in ligno, aère, lapide inscribere aut perennem totius rei 

 memoriam tantum cerae mandare, se a rnembrana chartave abstiuere aut 

 satis commodum aut re et illa aetate diguum videri potuit? Julio Caesare 

 primum consule institutum est, ut semper non modo senatus consulta et 

 auctoritates, sed etiam, cjvod antea raro evenerat, acta senatus tota et inté- 

 gra perscriberentur (Sveton. vit. Caes. c. 20). Prima exempla horum 

 commentariorum senatores, qvi ad id constituti erant, sine dubio in cera 

 vel ipsi annotaverunt vel per scribas publicos notanda curarunt; ea vero 

 materia neqve illis descriptis, qvae usqve ad Augusti principatum édita et 

 vulgata sunt, convenit, neqve valuit ad memoriam poste ri temporis setn- 

 pitemam, ut forte dicit Cicero, easdem tabulas publicas commemorans 

 duobus annis post latatn legem Juliam (pro Sest. c. öl). Aeri postea 

 qvoqve incisa esse, ut leges, ita senatusconsulta notum est; sed etsi acta 

 fratrum arvalium relicta nobis sunt marmorea, tarnen iieri non potuit, ut 

 acta senatus Romani eo vel simili modo posteritati tradere vellent. Haec 

 ergo in papyro vel potius in rnembrana, solidiore materia et pretiosiore, 

 perscripta in tabulario custodiebantur. Qvod vero jam suspicatu proclive 

 est, et has et alias tabulas publicas, cum taies, qvae interna ratione inter 

 se cohaererent et extrinsecus ad unum corpus referendae videreutur, con- 

 junctae in eam amplitudinem crevissent, ut ambitum librorum haberent, non 

 in orbem, ut Volumina, cjvandoqvidem tabulae appellantur, couvolutas fuisse, 

 sed ex forma monumentorum publicorum vetere novam librorum speciem 

 prodisse, id ipsum factum Seueca testatur, cjvi (de brevitate vitae, c. 13), 

 postqvam dixit: Plurium tabularum contextus caudex apud antiqvos vo- 

 cabatur, addit baec: unde publicae tabulae Codices dicuntur. Has igitur 

 tabulas in formam librorum et qvidem codicum redactas memorat, nec ce- 

 ratos Codices intelligi voluit, utpote qvibus non tantum publicis, verum 

 etiam privato usu vetustissimo celebratis nomen codicum inde antiqvitus 

 obtigisset: qvibus vero publicis tabulis appellationem codicum tributam pro- 

 dit, in lus contextus tabularum non ligneus, sed membranens, ut in illis 

 libris, qvorum tabellus Martialis admiratur, vel chartaceus fuerit necesse est. 



