546 E. A B BU h ER 



tisset, aninio forlasse ipse nihil nisi commentarios cogitans *). Atqve hinc 

 etiani jain apparet, qvare multi ephemerides Caesaris a commentariis su- 

 perstitibus diversas ullo tempore fuisse uegaveriut, cum etiam duplex Cae- 

 saris expositio belli Galilei parum verisimilis videretur, praesertim ea ac- 

 cedente causa, qvod Svetonius, scripta Caesaris enumerans, ephemerides 

 non uomiuat. Ego vero sic sentio, duplicem illius belli narratiouem a 

 Caesare confectam, ipso Svetonio teste, fuisse, commentarios dico et episto- 

 las ad senatum, lias aulem non ita dissi miles fuisse earum, qvas certe sibi 

 Caesar a primo paraveral, ephemeridum, in qvariuu fuudamento opus prae- 

 clarum commeiitariorum postea exstruxit, ephemerides vero eas, qvas po- 

 steriores scriplores commémorant, qvateuus diversae a commentariis fue- 

 rint, qvod tarnen de libro a Servio teste excitato fatendum est, lias eas- 

 dem fuisse epistolas. Qvas ephemerides non inscriptas fuisse, sed tali ge- 

 nere dicendi compositas, eain ob causam faeillime vocari potuisse arbitror. 

 lis Svetonius indutam formam libelli memoriahs ait. Hac appellatione 

 earum supra eatenus usus sum, ut Codices fuisse ostenderet: at vero atten- 

 tione diguuui est, non codicis, non codicillorum pugillariumve nomen ad 

 formam siguiheandam illum usurpasse: cui, si qvaerimus, qvae fuerit cau- 

 sa siugularis, cur lias epistolas ad formam memorialis libelli, qvi proprie 

 est ephemeris, conversas diceret, non comparel ulla, nisi qvod eo modo 

 narrationis scriptae fuerint **). Atqve id ita se habuisse singulorumqve an- 

 norum res gestas per menses et dies descriptas senatui qvotanuis semel 

 propositas fuisse, probari debet considérant - !, Caesarem litteras ad senatum 



*) Servius ad Aeneid. XI- 743 haec scripsit : C Julius Caesar cum dimicaret in 

 Gallia et ab hoste raptus eqvo ejus porlarelur armalus, oecurril quidam ex hostibus, 

 qui eum nosset , et iniultans ait: Caesar, Caesar, quod Gallorum lingva di- 

 mitte signifient ; et ita factum est, ut dimilteretur. Hoc aulem ipse Caesar in 

 Ephemeride sua dicit, tibi propriam commémorât felicilatem. 

 '*) Apposite ad hoc, sed tarnen, ut videtur, non ipsius narrationis formam speetans, Her- 

 zogius ad B. G. IV. 38 de hin litteris Caesaris haec annotavit : "Ueber die äussere 

 Form derselben berichtet Svetonius, dass Caesar zuerst Blätlerweise die Briefe an 

 den Senat zusammengelegt habe, da vor seiner Zeit Feldherrn und Consuln nur auf 

 einem grossen Foliobogen geschrieben hätten- Thal er diess, so offenbart sich darin 

 theils, wie wenig er die äussern Formen geachtet, theils, wie er der in seinen Ta- 

 gebüchern befolgten Gewohnheit treu geblieben-" 



