640 



dernemingen der Ned. Hand. Mij. in West Java (15—54). Proef 163 

 op Watoetoelis geeft hetzelfde resultaat als 139 en 140; een be- 

 trouwbare meerproductie voor suiker, terwijl 5 ZA -f asch aan- 

 merkelijk meer opbrengt dan 7 ZA alleen, hoewel 7 ZA toch niet 

 of slechts weinig boven het optimum ligt. 



In 4 proeven van Ngandjoek (164—167) treedt "2 keer werking 

 op, terwijl 2 l<eer geen resultaat te zien is. 



Kedjosarie (16S— 170) geeft dezelfde resultaten als vroeger. 



De proeven 171 — 176 van Randoegoenting geven eenigszins te- 

 gen de verwachting vrij groote gunstige verschillen. De proeven 

 werden genomen op zeer vochtige en zeer fijne zandgronden ; in de- 

 zelfde proeven werd ook kalk toegevoegd, en ook deze bleek zeer 

 gunstig te werken. Voor ketelasch meenen wij hier toch aan een 

 physische werking te moeten denken, zooals in het betreffende hoofd- 

 stuk werd uiteengezet. In proef 177 op lateriet op Majong treedt 

 nu weer geen werking op. Op de Tegalfabrieken Balapoelang, Doe- 

 koewringin, Kemanglen en Petaroekan vertoonde de reeks 178 — 185 

 in het algemeen weer een geregelde werking. Dit is in overeenstem- 

 ming met de vroegere resultaten uit deze streek. 



Vatten we onzen indruk groepsgewijs of fabrieksgewijs samen, 

 dan vinden we het volgende: 



In Sitoebondo, Probolinggo, Pasoeroean werden geen proeven 

 genomen. In Sidhoardjo tot en met oogstjaar 1918 slechts op Wa- 

 toetoelis (139, 140, 16:3) met zeer gunstig resultaat; de proeven wer- 

 den speciaal op de zwaarste gronden genomen. 



Op de Modjokerto-fabrieken is het resultaat gering;' in 1915 

 was het beter dan in 1914; de verschillen zijn in het algemeen 

 weinig betrouwbaar, maar treden in 1915 vrij regelmatig op. 



In Djombang had op Seloredjo, niettegenstaande de stugge klei- 

 gronden, geen w^erking plaats; op Bogokidoel op lichten grond was 

 ook slechts weinig van een gunstigen invloed waar te nemen; het- 

 zelfde geldt voor Poerwoasri (77—78). 



Van de Kediri-fabrieken hebben Meritjan en Ngandjoek een 

 aantal proeven genomen; op Meritjan was het resultaat bijna nihil; 

 op Ngandjoek was liet iets beter, maar toch zeer gering, indien 

 men bedenkt, dat hier juist de zw^aardere kleigronden voorkomen, 

 waar men kon verwachten, dat structuurverbetering een goeden 

 invloed zou hebben, terwijl dikwijls deze gronden op de grens van 

 phosphaatarmoede staan. Toch komen hier een aantal vrij betrouw- 

 bare verschillen voor, o.a. in 74, 75; in 1916, proef 109—116, was het 



