worden, kan de pjj in deze oplossingen niet constant gehouden 

 worden, al zullen tengevolge van de z.g. bufferende werking dezer 

 verbindingen de veranderingen in H-ionenconcentratie veel geringer 

 zijn, dan wanneer zij niet aanwezig waren. Tengevolge van het 

 feit, dat ook de gebruikte gronden als gevolg van hunne chemische 

 samenstelling de pjj der oplossingen mede bepalen, was het niet 

 mogelijk de concentratie der Il-ionen zoo systematisch te verdeelen 

 als wenschelijk was. (Duidelijk blijkt dit, wanneer men bij het na- 

 gaan van de pjj's in de hieronder volgende tabel in aanmerking 

 neemt, dat voor het aanleggen der cultures van elke serie eenzelfde 

 oplossing werd gebruikt.) 



Bij de bepaling van de pjj deed zich de moeilijkheid voor, dat, 

 tengevolge van de aanwezigheid van ammoniak in sommige oplos- 

 singen, de electrometrische methode niet was toe te passen, daar 

 hierdoor de waterstofelectrode vergiftigd wordt. 



Echter ook de aanwezigheid van nitraat en vooral van nitriet 

 werkte dermate storend op de aflezingen, i) dat het duidelijk was, 

 dat deze methode voor ons onderzoek geheel onbruikbaar was en 

 uitsluitend de indicatoren-methode aangewend kon worden. 



Hierbij wordt de kleur, die een bepaalde indicator in het te 

 onderzoeken gebied aanneemt, vergeleken met de kleur van den- 

 zelfden indicator in een standaardoplossing van bekende H-ionen- 

 concentratie. Deze standaardoplossingen werden steeds met behulp 

 van de electrometrische methode geijkt; met het oog op het feit, dat 

 het toegevoegde ammoniumsulfaat geen neutraal zout is en de z.g. 

 zoutfout, die door Sörensen voor een aantal kleurstoffen bepaald 

 werd, hier niet zonder meer van toepassing is, zijn de in de tabel 

 aangegeven pjj's ongecorrigeerd. (Deze fout bedraagt echter voor 

 neutrale zouten in een concentratie van lOmaal de hierboven ge- 

 bruikte hoeveelheid nog slechts ongeveer 0,1 in de pjj en kan dus 

 zonder bezwaar verwaarloosd worden). 



Een moeilijkheid leverden de vloeistoffen, waarin humus in 

 oplossing gegaan was of waarin fijne gronddeeltjes gesuspendeerd 

 waren. Voor de bepaling werd in dat geval gebruik gemaakt !° van 

 de eigenschappen van een dergelijk buffermengsel om bij beperkte 

 verdunning weinig in pj^j te veranderen en 2° van de eenvoudige 

 en toch zeer doeltreffende inrichting van Hurwitz, ]\Ieyer en 



1) Het bleek n.1., dat na eenige uren in de gebruikte nitraatoplossing duidelijk 

 nitriet aantoonbaar was, terwijl het nitriet in tegenwoordigheid van het Pt-zwart 

 der electrode door de waterstof vrij snel tot ammoniak gereduceerd werd. 



