en en 
EN 
hebben en legde het geval vast in een foto (zie Plaat XI). Later bleek hem, 
dat ook mooie ranken zoo goed als nooit aaltjesvrij zijn, ja, dat juist bij 
mooie ranken met een rijk ontwikkeld wortelstelsel in een lossen, humeuzen 
bovengrond aaltjesgallen bijzonder gemakkelijk te vinden zijn. 
Zoo werden zoowel in alle tuinen op Banka, die op aaltjes onderzocht 
werden (7 tuinen, waarvan 6 mooie tuinen van Chineezen) als overal in de 
Lampongs (zoowel in mooie tuinen bij Margokajo, Blambangan, Kotaboemi, 
Kasoei als in slecht staande tuinen op verschillende plaatsen) als ook op 
Java (Wijnkoopsbaai, Buitenzorg, Midden-Java) geregeld aaltjes aangetroffen. 
Bijgaande tabel, waarin de resultaten van het onderzoek op aaltjes van 
een groot aantal ranken zijn neergelegd, toont ten duidelijkste, dat de aaltjes 
zeer algemeene bewoners van de peperwortels zijn en dat er niet het minste 
verband is tusschen het al of niet voorkomen van aaltjes en den stand 
van de peper. 
Natuurlijk is daarmede niet gezegd, dat de aaltjes hoegenaamd geen 
kwaad aan de plant doen. Wanneer een peperplant in onvoldoend bewerkten 
grond slecht groeit en weinig wortels vormt en er gaen door sterke aaltjes- 
aantasting een aantal van die wortels te gronde, dan zal dit aan de rank, 
die in te ongunstige conditie is om nieuwe wortels te vormen, ongetwijfeld 
merkbare schade toebrengen. Op zich zelf zijn aaltjes echter geen gevaarlijke 
vijanden van de pepercultuur en bestrijdingsmaatregelen tegen aaltjes zijn 
dan ook volkomen overbodig en nutteloos. 
Dat ZIMMERMANN de beteekenis der aaltjes overschat heeft, is verklaar- 
baar, daar de aaltjes in de laatste 20 jaren der vorige eeuw een mode-artikel 
op phytopathologisch gebied waren geworden. 
Toen eenmaal ontdekt was dat de bietenmoeheid aan aaltjes moest worden 
toegeschreven, werd overal waar soortgelijke verschijnselen zich voordeden, 
naar aaltjes gezocht. Werden deze gevonden, dan stond hun schuld ook 
dadelijk vast, zonder dat met de noodige kritiek naar bewijzen voor die 
schuld gezocht werd. Als voorbeelden uit Nederlandsch-Indië kunnen genoemd 
worden: de aaltjes als veroorzakers der sereh-ziekte bij het suikerriet (TREUB 
en SOLTWEDEL), de aaltjes als veroorzakers der mentekziekte bij de rijst 
(VAN BREDA DE HAAN) en thans ook de aaltjes als veroorzakers van het ontijdig 
afsterven van de peper ') (ZIMMERMANN, VAN BREDA DE HAAN). Sinds wij weten, 
dat alleen Heterodera radicicola Greef. reeds bij 400 plantensoorten in 
de wortels is aangetroffen, in de meeste gevallen zonder eenige schade aan 
te richten, is het voorkomen van aaltjes zonder meer niet langer voldoende 
reden om ze als ziekteoorzaak aan te wijzen. Voor de pepercultuur zijn zij 
zonder eenige beteekenis. 
!) Ook van de sirih geldt hetzelfde. 
