fen 
U ziet daaruit, dat, afgezien van den zeer dunnen bovengrond op 
Tlogo, het humusgehalte niet hoog is; nog het beste eraan toe is Getas 1, 
omdat daar tot op vrij groote diepte redelijk veel humus voorkomt. 
Een zeker parallelloopen van den stand der peper, met het humus- 
gehalte is toch geloof ik wel op te merken; daar waar een taaiere humusarme 
ondergrond ligt, is de peper uitgestorven; minder dan 1.8 °/, humus op 
een diepte van '/, M. is dus blijkbaar een aanwijzing, dat de toestand 
bedenkelijk is. 
Nu zou men op Tlogo de bovenlaag door een dikte van 4 maal zoo- 
veel ondergrond kunnen dóórwerken, doch dat zou eerst een proef moeten 
zijn; zekerheid kan niet worden gegeven, dat dan de peper vast goed zal 
slagen. Maar onwaarschijnlijk is het zeker niet, waar bijv. op Banka blijkt, 
dat men een pepergrond die voor 95%/, uit dood kwartszand bestaat, vrucht- 
baar kan houden met niets anders dan plantaardigen afval. Toch is het niet 
onmogelijk, dat ook het verweerbare gesteente, dat hier uit poreus brok- 
kelig andesitisch materiaal bestaat, óók nog een rol speelt, want de betere 
tuin No. 1 vertoont de laagste cijfers voor gebonden water, en men mag 
bij dit grondtype gerust zeggen: hoe dichter ’t cijfer voor gebonden water 
bij 14%, ligt, hoe senieler de grond, d.w.z. hoe meer uitverweerd; bijv. 
Getas 2—lIl, dan 3—lIl, dan Tlogo 1 —lIl. 
Ik zou daarom, vóór ik peper ging herplanten, stukken uitzoeken met 
nogal veel steengruis, en dan éérst groen bemesten, en daarna pas met 
peper beginnen, zoo lang mogelijk de groene bemesting voortzettende. Doch 
op senielen, gruis- en zandloozen rooden grond zou ik niet weer met 
peper durven te beginnen. 
De Chef van het Laboratorium voor 
Agrogeologie en Grondonderzoek, 
ERCHIOERMOEIR: 
Grondmonsters uit de Lampongs. 
Bij het verzamelen van de grondmonsters in de Lampongs — alle uit 
de Way Lima — werden in het veld de volgende aanteekeningen gemaakt. 
3 November 1915. Met den Controleur van Telok Betong en Omme- 
landen van Gedongtataän in Zuid-Oostelijke richting (richting top Goenoeng 
Bitoeng) gewandeld tot aan de grens van het bosch. Onderweg veel ver- 
brande of verwaarloosde of verlaten tuinen gepasseerd; op de grens van 
het bosch en ook onderweg veel ontginningen voor ladangs en pepertuinen. 
Onderweg alles ontginningen van zeer jong bosch of oude tuinen. Het 
