Fig. 1. Het ontstaan van „erwten” uit slapende knoppen volgens HARTIG. 
Dit nu is bij de erwten in den bast van Hevea niet het geval. Op 
plaat VIIl is een stamschijf afgebeeld, die vlak-boven een erwt, dus bij 
den okselknop, is doorgezaagd. De mergverbinding van den okselknop is 
nog ongeschonden, een bewijs, dat de knop leeft. 
Het feit, dat wel eens erwten met uitloopende spruiten erop aangetrof- 
fen worden, is geen argument voor de stelling, dat erwten hun ontstaan 
danken aan slapende knoppen. Immers, om tot „erwt” te kunnen worden, 
moet de knop eerst afgestorven zijn; van uitloopen kan dan natuurlijk geen 
sprake meer zijn. Dergelijke uitloopers danken hun ontstaan dan ook aan 
adventiefknoppen, die bij voorkeur gevormd worden of plaatsen, waar sto- 
ringen in den voedselstroom optreden. Vandaar dat ze bij Hevea ook voor- 
komen op andere uitsteeksels, die met erwten niets te maken hebben (zie 
plaat X). !) 
Als positief argument voor de veronderstelling van BATESON, dat erwten 
in Hevea-bast hun ontstaan danken aan de achtergebleven vaatbundelresten 
van den bladsteel kan nog aangevoerd worden, dat dit ook bij andere boom- 
soorten is waargenomen. 
In de bovenstaande schematische teekening van het ontstaan van erwten 
uit slappende knopen is te zien, dat onder de mergverbinding van de 
slapende knoppen in de meest linksche figuur een dunne lijn loopt, die den 
vaatbundel van den bladsteel voorstelt. Zooals die figuur verder aangeeft, 
wordt deze verbinding dadelijk na het afvallen van het blad verbroken, zoodat 
onder den slapenden knop de rest van dien bladvaatbundel achterblijft. Dat 
deze rest tot de vorming van erwten aanleiding kan geven is reeds door 
TH. HARTIG waargenomen. Hij schrijft °): „In der Rinde versteckte, und 
mikroskopisch nachweisbare Sphäroblaste entstehen auch aus der Basis der 
Kiefernblattbüschel nach dem Blattabfalle”. In verband met de plaats waar 
zij voorkomen moet dus ook voor de erwten in Hevea-bast een dergelijk 
ontstaan worden aangenomen. 
1) Na het ter perse gaan dezer mededeeling heeft de schrijver fraai conische 
erwten gevonden met knopschubben op den top, die vrij zeker uit ingekapselde knop- 
pen ontstaan zijn. 
2) TH. HARTIG. Anatomie und Physiologie der Holzpflanzen. Berlin 1878, blz. 232, 
„ 
