zb 
Ook deze houtvormingen hebben voor de praktijk op dit oogenblik weinig 
beteekenis. Het gebruik van den prikker toch behoort tot het verleden. Waar 
echter in de toekomst mogelijk nieuwe prikmethoden uitgedacht zullen wor- 
den, is het goed te onthouden, dat het prikken tot houtvormingen in den 
bast aanleiding kan geven. 
In de derde plaats werden de houtwoekeringen genoemd, die hun ont- _ 
staan danken aan een voorafgaande kankeraantasting. 
In de eerste voorloopige mededeeling over Hevea-kanker werd dit 
ontstaan reeds geschetst en een afbeelding gegeven van de vornfing van het” 
daarbij werkzame secundaire cambium. De in paragraaf 3 gegeven ziekte- 
geschiedenis der 33 door kanker aangetaste boomen te Buitenzorg heeft 
het ontstaan dezer houtwoekeringen als gevolg van kankeraantasting boven 
allen twijfel verheven. 
Hoe dit ontstaan verder in bijzonderheden verklaard moet worden, heeft 
schrijver dezes niet nagegaan. 
BATESON vermeldt in enkele regels, dat de prikkel tot het vormen van 
houtwoekeringen in den bast uitgaat van gecoaguleerde latex in oude 
melksapvaten, een bewering, die zeker nog nader bewijs behoeft, al is hare 
juistheid niet a priori te ontkennen. 
KuyPER vond in den bruinen kern van de houtwoekeringen een groep 
bruingekleurde cellen, meest gewone schorsparenchymcellen, en soms een 
enkele sklerenchymcel, wat overeenstemt met de door schrijver dezes in 
de eerste voorloopige mededeeling gegeven afbeelding. 
De anatomische bouw is uitvoerig nagegaan door KUYPER !), naar wiens 
mededeeling hier verwezen moge worden. Hij meent, dat de door hem 
onderzochte gevallen niet door plantaardige of dierlijke parasieten kunnen 
veroorzaakt zijn, maar laat in het midden, wat dan wel de oorzaak geweest is. 
Het komt schrijver dezes echter waarschijnlijk voor, dat ook de door 
KuyPEr in Suriname onderzochte houtwoekeringen allen aan kanker waren 
toe te schrijven, daar zij volkomen overeenstemmen met de op Java ge- 
vonden kankergezwellen. Dit is te meer waarschijnlijk, daar Cacao-kanker, 
die door dezelfde Phytophthora veroorzaakt wordt, in Suriname algemeen 
voorkomt en dus ook de Hevea-kanker er niet zal ontbreken. Dat KUYPER 
geen spoor van parasieten vond, is geen bezwaar, daar de houtwoekeringen 
gewoonlijk optreden, als de eigenlijke kankerplek reeds verdwenen is. 
De beteekenis der houtvormingen na kanker voor de praktijk is niet 
gering. Vele kostelijke rubberboomen zijn blijvend misvormd en ontapbaar 
geworden door deze houtwoekeringen. De bestrijding moet, zooals vanzelf 
spreekt, vooral preventief werken, Indien iedere kankeraantasting tijdig 
1) J/KUYPER, SE. Arp. 
