RO ORD SK 
KORT OVERZICHT. 
Algemeene opmerkingen. 
In 1916 hadden de cultuurgewassen in het algemeen weinig te lijden van 
dierlijke plagen. Misschien is dit voor een deel te danken aan den 
betrekkelijk vochtigen Oostmoesson van 1915. Daarentegen traden sommige 
schimmelziekten vrij sterk op, zoo bv. de Pestalozzia-ziekte van den klapper 
en „djamoer oepas’’ in verschillende gewassen, wat toe te schrijven is aan 
de doorloopend vochtige weersgesteldheid, in ’t bijzonder aan den regenrijken 
Oostmoesson. 
Europeesche cultures. 
De sprinkhanenplaag (Cyrtacanthacris nigricornis) was van zeer weinig 
beteekenis. Slechts op eenige rubberondernemingen in Midden-Java en enkele 
rubberondernemingen in Besoeki werd nog sprinkhanen-schade ondervonden. 
Kanker trad, als gewoonlijk, op verschillende Hevea-ondernemingen zeer 
hevig op en niet alleen in den Westmoesson doch ook ín de regenrijke maan- 
den October — December van den Oostmoesson. Vooral de ondernemingen, 
gelegen in regenrijke streken, en de op vlak terrein aangelegde aanplantingen 
hebben van kanker te lijden gehad. 
_ Ontijdige bladafval bij Hevea, van het pas gevormde jonge blad, vaak 
vlak na het „ruien”, was een veel voorkomend en voor dit jaar karakteristiek 
verschijnsel, dat waarschijnlijk moet worden opgevat als een gevolg van de 
vele regens. 
Evenals het vorig jaar was in Oost-Java de „tak-boeboek’”’ (Xyleborus 
Coffeae) weder zeer schadelijk aan de robusta-koffie. 
In West-Java trad in 1916 voor het eerst de „bessen-boeboek” (Crypha- 
lus hampei) op ernstige wijze op in de liberia- en robusta-aanplantingen van 
eenige ondernemingen. Sporadisch was deze koffie-vijand reeds vroeger waar- 
genomen, doch ditmaal was voor het eerst de schade aanzienlijk. 
Rattenplaag kwam hier en daar in de koffie voor, vrij ernstig op sommige 
landen in het Bodja'sche, in het Malangsche en in Besoeki. In Besoeki ver- 
oorzaakten ratten ook hier en daar schade aan de klappers. 
