Ee 
„Dat de ziekte eerst optreedt als de tuinen een zekeren ouderdom be- 
reikt hebben, werd, zooals reeds vermeld, ook op Kemiri waargenomen. 
Eerst in 1908 en 1909, toen de tuinen 7 à 8 jaar oud waren, begon de 
ziekte op te treden. Men heeft den kanker dan ook wel eens een „ouder- 
domsziekte” van de cacao genoemd. Dit schijnt mij echter niet juist; jonge 
boomen kan men kunstmatig even gemakkelijk infecteeren als oude, en dat de 
ziekte in jongere tuinen niet optreedt, heeft geen andere oorzaak dan de 
omstandigheid, dat in jonge tuinen de boomen met hun geringen omvang 
van kroon nog een vrije luchtspeling toelaten, waardoor kanker wordt 
tegengegaan; sluiten eenmaal met het ouder worden der boomen de kronen 
aaneen en ontwikkelen zich de takken, zoodat de tuinen dichter worden, 
dan beginnen de omstandigheden voor het optreden der ziekte gunstig te 
worden en ziet men den kanker verschijnen. 
„In den drogen tijd neemt de kanker steeds af om met het toenemen der 
regens na den Oostmoesson weder toe te nemen; in den Westmoesson vindt 
men de meeste kankerplekken op de boomen. 
„De gang van zaken is nu deze, dat met het afnemen der regens geen 
nieuwe infecties optreden en een deel der oude plekken geneest; een deel 
echter blijft dan nog voortwoekeren gedurende den Oostmoesson. Bij deze 
voortwoekering blijkt, hoe hardnekkig vaak de schimmel in de zieke plek 
blijft zitten”. 
„In den Westmoesson neemt dan het aantal kankerplekken weer toe: 
niet slechts aan den rand van oude kankerplekken vindt men de ziekte, 
maar bovendien zijn er nieuwe plekjes bijgekomen. Het is opvallend, dat 
dit meest plaatsen zijn, waar de schors eenigszins beschadigd werd: oude 
of nieuwe boordergangen, plaatsen waar een vrucht is afgesneden, plaatsen 
waar een waterlot verwijderd is, en dergelijke. Een Surinaamsch planter, 
die dit had opgemerkt *), hoorde ik daarom eens den kanker een „wond- 
ziekte’” en de kankerschimmel een „wondparasiet’’ noemen. Dit schijnt 
mij niet onjuist”. 
De wijze, waarop de bestrijdingsproeven werden ingezet, werd in 
Mededeeling No. 14 van het Proefstation Mdden-Java uitvoerig mee- 
gedeeld. Er zij hier slechts aan herinnerd, dat de volgende methoden 
beproefd werden: 
1. Grondig snoeien van de boomen. 
2. Bespuiting met Bordeaux'sche pap. 
1) Zoo ziet men in Suriname vaak kankerplekken verschijnen op de plaatsen, waar 
een „krulloot”’ aan den stam heeft gezeten en daarop verdroogd is en afgevallen. 
