Sh) de 
VOORWOORD. 
De onderzoekingen van ondergeteekende over de rattenplaag in de 
afd. Malang moesten begin 1916 worden afgesloten, daar het rattenonder- 
zoek in andere handen was overgegaan. De resultaten werden neer- 
gelegd in Mededeeling 24 van het Laboratorium voor Plantenziekten. 
Intusschen werd ondergeteekende in Augustus 1916 opnieuw belast met dit 
onderzoek. 
Wat in de volgende bladzijden is neergelegd, is slechts voor een klein 
deel resultaat van eigen onderzoekingen; in hoofdzaak is het een samenstelling 
van vele gegevens, die van verschillende zijden zijn verstrekt. 
Deze gegevens werden verkregen langs de volgende wegen. 
1°. In de eerste plaats werden gedurende een vol jaar op verschillende 
terreinen in de kuststreek der residenties Cheribon en Pekalongan systematische 
proefvangsten georganiseerd, waarbij maandelijks werd nagegaan, welke 
ratten-bevolking op een stuk van bepaalde uitgestrektheid voorkwam. Deze 
vangsten vonden plaats op 12 verschillende terreinen in de buurt van de 
dessa Palimanan (afd. Cheribon) onder toezicht van een opzichter in onzen 
dienst, en verder op terreinen, gelegen in het areaal van de 3 suiker- 
« ondernemingen, „Ketanggoengan West” (afd. Brebes), „Bandjaratma’’ (afd. 
Brebes) en „Pangka” (afd. Tegal) onder toezicht van de Administrateurs 
dier ondernemingen, de Heeren SPANJAARD, RAMSPEK en BOSCH, aan 
wie hier onze dank voor hun voortdurende welwillende medewerking 
betuigd zij. ; 
2°, Vervolgens werd een enquête ingesteld bij alle Assistent-Residenten 
op Java en Madoera teneinde gegevens te verkrijgen over het optreden 
van rattenplagen in hun Afdeeling. 
3°, Eindelijk werd ook aan alle administrateurs van suiker-, cacao- en 
koffieondernemingen een vragenlijst toegezonden om gegevens te verkrijgen 
over het optreden van rattenplagen op hun onderneming. De groote meer- 
derheid dezer administrateurs heeft aan onze roepstem gevolg gegeven en 
de vragenlijst beantwoord teruggezonden. 
Ook den Bestuursambtenaren en den planters zij hier onze dank 
gebracht voor de verstrekte inlichtingen. 
