enn en 
die men nog veel vindt in het oorspronkelijke lage en moerassige 
bosch. Bij de ontginning worden deze kleine heuvels niet weggewerkt 
en later worden ze veelal gespaard,-omdat ze in reuk van heiligheid 
komen en gehouden worden voor heilige plaatsen of graven. In hoofdzaak 
zal het echter wel luiheid en onverschilligheid zijn, waarom deze grondophoo- 
pingen rustig blijven liggen. Ze vormen echter een zeer gunstige gelegenheid 
voor de ratten om ín te huizen en ongestoord zich voort te planten. 
Waarmogelijk dienen ze dus opgeruimd te worden. 
We merkten reeds op, dat na den rijstoogst de ratten op braak- 
gronden langen tijd blijven, wanneer die velden slechts vochtig blijven 
en er zich veel onkruid op ontwikkelt. Overigens schijnen de ratten zich 
samen te trekken op de polowidjovelden, in leidingen en dijken en gedeel- 
telijk ook in de dessa’s. 
Waar echter in den Oostmoesson padi geplant wordt, daar is weer de 
padi het groote aantrekkingspunt voor de veldratten en vooral als dit gewas 
slechts in kleine complexen wordt geplant en de omgeving weinig voor 
de ratten oplevert, zooals in droge jaren, mislukt veelal de geheele oogst 
door rattenschade. 
Meer nog dan vroeger uit de onderzoekingen in de afd. Malang, blijkt 
thans uit de resultaten der proefvangsten in de afdeelingen Cheribon, 
Brebes en Tegal, hoezeer de tijd van den grooten rijstoogst, einde West- 
moesson en begin Oostmoesson, de voornaamste voortplantingsperiode 
voor de veldratten is. 
Tijdens den drogen tijd krijgen de ratten zoo goed als geen jongen, 
alleen hier en daar, waar voedingsgewassen rijpen, treft men weer nesten 
aan. Een tweede, kleinere voortplantingsperiode, zooals in de afd. Malang 
bij het begin van den regentijd, werd langs de noordkust, in de afdee- 
lingen Cheribon, Brebes en Tegal minder uitgesproken gevonden; slechts 
in enkele gevallen kon in dien tijd (November — December) een duidelijke 
vermeerdering vastgesteld worden. 
Ook wordt uit de verkregen gegevens wel duidelijk, hoe uitsluitend 
de al of niet aanwezigheid van voldoende voedsel de voortplanting bepaalt 
en hoe van een periodiciteit in de voortplanting eigenlijk alleen sprake is, 
wanneer er een periodiciteit is in de rijping van voedingsgewassen. Heeft 
deze onregelmatig plaats, dan is ook de vermeerdering der ratten onregel- 
matig, heeft de oogst van rijst in hoofdzaak van April — Juli plaats en die 
van geschikte tweede gewassen in October — December, dan vallen in die 
maanden ook de twee hoofd-voortplantingsperioden der, veldratten. Ook bij 
veldratten in gevangenschap merkt men niets van een vaste periodiciteit en 
indien er overvloed van voedsel gegeven wordt, kan men het geheele jaar 
door nesten van veldratten krijgen. 
