Ef Nen 
had moeten geschieden is zeer moeilijk uit te maken. Door mij werd uit- 
gegaan van het idee, dat de natuurlijke vijanden wel mee verbrand zullen 
zijn geworden, doch dat die nog zoo in de minderheid waren, dat daarmee 
geen rekening gehouden moest worden. In het Regentschap Banjoemas 
werd f 1.— per boom schadevergoeding gegeven door den Regent, en op 
de andere plaatsen werd dwang uitgeoefend in het belang van het alge- 
meen, bij het afkappen der blaren. De bevolking werkte anders niet mee. 
Ten slotte nog de opmerking, dat de jongste nog rechtop staande en niet 
geheel ontvouwen blaren natuurlijk aan den boom gelaten werden. 
Residenties Djokjakarta en Soerakarta. 
De Brachartona-rups (Brachartona catoxantha) werd in Juli voor het 
eerst weder waargenomen en wel in het noorden der afd. Djocjakarta. 
Toen bleken 556 boomen aangetast te zijn. De plaag breidde zich eenigs- 
zins uit totdat in October 989 boomen aangetast waren. De in November 
sterk ingevallen regens schenen de plaag eenigszins te doen verminderer. 
In December waren in ’t geheel 1677 boomen aangetast en breidde zich 
de plaag nog steeds uit, 
Residentie Besoeki. 
Oryctes, Rhynchophorus en Melissoblaptes bleven hun schade doen. 
Ofschoon er in de omgeving van Banjoewangi meer zorg besteed wordt 
aan de klappertuinen, is dat elders nog bij het oude gebleven en kunnen 
genoemde parasieten zich ongestoord vermeerderen. 
Sumatra's Oostkust. 
In verschillende complexen klappertuinen aan de monding van de 
Asahanrivier, brak in de eerste helft van verslagjaar een ernstige plaag uit 
van Brachartona catoxantha. De bevolking, welke voor een groot deel leeft 
van de coprahbereiding, zag zich hierdoor bedreigd in haar bestaan. 
Na een tijdelijke afname in hevigheid, breidde zich de ziekte in 
Augustus plotseling weder sterk uit; de bevolking bracht dit verschijnsel 
in verband met eene juist ingetreden heftige droogte-periode. 
Genomen bestrijdingsproeven met flamboyeeren en zwavel hadden 
geen succes. 
Een planter die beweerde een universeel bestrijdingsmiddel tegen alle 
klapperziekten te hebben ontdekt, wenschte geen uitgebreide proeven onder 
deskundige contrôle te nemen, zoodat zijne uitvinding niet op haar waarde 
kon worden getoetst. 
In de laatste maand van verslagjaar begon de plaag in hevigheid af 
te nemen, zoodat misschien een spoedig einde mag worden verwacht. 
