47 
meestal zijn de klachten over Heliothis en Prodenia plaatselijk geweest, alleen 
schijnt dit jaar Prodenia merkbaar meer „schuurstuk” veroorzaakt te hebben 
(d.w.z. tijdens het drogen in de schuren de bladeren beschadigd te hebben 
langs de hoofdnerf, die het langst vochtig blijft). Proeven met rook van 
smeulend houtvuur met bladen van Blumea balsamifera (,,daoen semboeng”) 
door sommige planters als afdoende aanbevolen hadden geen resultaten; van 
bedwelmd naar beneden vallen der rupsen viel niet veel te bemerken. 
Door luis werd in 1918 minder, door Leptoterna meer tabak beschadigd 
dan het vorige jaar. 
De tabak van oogst 1916 (gedeeltelijk), 1917 en 1918, een kleine 600.000 
“ pakken te zamen, bieden een maar al te goede gelegenheid tot ontwikkeling 
van Lasioderma. Schade aan de tabak toegebracht is er niet veel, daar heeft 
men voor gezorgd en er zijn nog steeds ondernemingen, waar zelfs in oogst 
1916 geen Lasioderma is, maar dat heeft ook zeer veel moeite en heel veel 
geld gekost. Ook van de tabaksmot bemerkt men door het lange bewaren 
der tabak meer dan in vroeger jaren. 
De verliezen aan tabak op het veld door Phytophthora zijn als altijd zeer 
gering geweest, door slijmziekte minder dan in 1917. 
Residentie Besoeki. 
De abnormaal droge oostmoesson heeft veel schade aan den groei van 
de inlandsche tabak gedaan. 
Residentie Rembang. 
Door watergebrek mislukten 706 bouw inlandsche tabak. 
Celebes en Onderhoorigheden. 
Thrips en bladluis komen vrijwel overal voor, doch nergens als plaag. 
Residentie Menado. 
Op vele kweekbedden kwamen bladvretende rupsen voor. Door uitzoeken 
en dooden dier beestjes konden de plantjes worden gered. 
Bij kort te voren overgeplante tabakplantjes brak de slijmziekte uit, doch 
niet in hevige mate. Slechts enkele plantjes bezweken hierdoor. 
Op streken waar men tabak verbouwt (districten Kawangkoan en 
Langoan) kwam bodemmoeheid op gronden voor waar men jaar in, jaar uit 
tabak plant, zonder bemesting of intensieve voorbewerking van den grond. 
TARWE. 
Sumatra's Oostkust. 
Een proefaanplant van tarwe op de Karohoogvlakte had zeer ernstig te 
lijden van verschillende Podops-soorten. De jonge vruchten werden aangetast 
op dezelfde wijze als dit bij de padi geschiedt door de walang sangit, 
