er ES 
Toen ik eindelijk mijne waarnemingen had begonnen, om- 
ringd door een vijftigtal inlanders, die met moeite stil ge- 
noeg te houden waren, kwam de sulthan , door mieuwsgierigheid 
gedreven, met een talrijk gevolg in het fort. Daar ik hem niet 
te woord kon staan, zonder mijne waarnemingen af te breken, 
hield de heer Van Karrenpijke hem bezig, en eerst 
een half uur na middernacht, was ik in de gelegenheid hem 
te woord te staan, en liet hem door den kijker Jupiter en de 
maan bezien. Ofschoon reeds zeer vermoeid, wilde ik nog 
eene ster in het noorden waarnemen, maar opkomende regen 
belette mij, aan dit verlangen te voldoen. î 
Den volgenden morgen, na een afscheidsbezoek bij den sul- 
than te hebben gebragt, keerden wij maat boord terug. Wij ble, 
ven nog, door stilte opgehouden, dien dag en ook den volgen- 
den op de reede van Bouton. 
Dit gaf mij gelegenheid, nog eene waarneming op het eilandje 
Makasser te nemen. 
Den 28sten Februarij lieten wij het anker vallen op de reede 
van Laboea, eiland Batchian. Het weersgestel, het saisoen in 
aanmerking nemende, mij tot dusverre gunstig, belette mij de 
breedte van het fort Barneveld, bij Laboea gelegen, te bepalen. 
Den volgenden morgen sleepten ons de praauwen van den 
sulthan van Batchian naar en door Straat Herberg, en wij stel- 
den vervolgens koers naar Ternate, waar de kommandant een’ 
dag meende te vertoeven. p 
Het kwam mij belangrijk voor, de breedte dier plaats te be- 
palen en in de hoop, dat de talrijke te doene waarne- 
mingen te Manado en te Kema ook omtrent de absolute lengte van 
die plaatsen zouden beslissen, ook de tijdmeters weder te regelen 
om het lengte verschil tusschen Ternate en Kema te bepalen. 
Ik achtte mij verpligt den kommandant der Aruba voorte stel- 
len, zijn verblijf ter reede van Ternate miet tot een” enkelen 
dag te bepalen, maar indien ik aan den wal huisvesting kon 
vinden, mij een zestal dagen ter völbrenging mijner waarne- 
mingen te geven. 
Met de meeste bereidwilligheid werd door den kommandant 
