overige signalen bepaald. Daarna werden er minstens een hon- 
derd en twintigtal zenith - afstanden genomen, ter bepaling der 
breedte. Gewoonlijk waren wij op deze wijze tot middernacht 
werkzaam. Den volgenden morgen waren wij ten Su bij het 
instrument, ten einde bij het eerste aanbreken van den dag, de 
meting der aardsche hoeken te hervatten, en meermalen mogt 
het ons gelukken, op deze wijze, na een’ enkelen nacht ver- 
blijfs, de bepaalde plaats weder te verlaten. 
In den regel werden de aardsche hoeken door den heer G. 
A. pr Larner, de waarnemingen voor de bepaling van het azi- 
muth door mij, en de zenith-afstanden voor de breedte in gelijk 
getal door ons beiden genomen. Terwijl de een observeerde, 
schreef de ander op. Dit bespaart veel tijd en inspanning. Wan- 
neer men beide alleen doet, vordert het nemen van een’ zenith- 
afstand ongeveer twee tot drie minuten tijds, terwijl wij zamen wer- 
kende, binnen 40 sekonden eene waarneming volbragten. Te 
Tanahwanko en te Amoerang hebben wij eenige malen zenith- 
afstanden genomen, waarbij de een instelde en opschreef, de 
ander aflas. Dit verdient geene aanbeveling, want op deze wijze 
is men beide aanhoudend ingespannen en het bespaart geen’ tijd. 
Ik ga thans over tot eene korte mededeeling van de waar- 
nemingen zelve. _ 
Bij al de waarnemingen voor de breedte en het azimuth, 
bepaalden wij den tijd door middel van zenith-afstanden op ster- 
ren van geringe deklinatie. Daartoe werden drie, later vijf, ho- 
erizontale draden in den kijker gespannen en de doorgangen op 
f 
den middeldraad herleid door de formule t—=__—_— ——, waarin 
Sin. acos D 
f gelijk de afstand der draden, a het azimuth der ster en ® 
de breedte der plaats. Op deze wijze werd de ster driemaal bij 
C. R. en driemaal bij C. L. (1) waargenomen, en al de waarne- 
(1) C. R. en C. L. d. i, cirkel regts en cirkel links. 
Alle waarnemingen worden namelijk in twee standen van het instrument gedaan „ 
om het nulpunt van den cirkel te bepalen en van zekere fouten onafhankelijk te 
worden. 
