— 121 — 
bovendien, door de langdurigheid van de westmoesson, en 
door den te korten termijn voor den oogsttijd, half nutteloos, daar 
zij waterig en half rijp riet oplevert. 
Hierom houd ik het voor waarschijnlijk, dat, zoo las het 
planten van het riet op Java in de maanden Ju/ij tot Septem- 
ber moet geschieden, de witstoeling van het riet in den regel 
te gering zal blijven, om eene zekere grens van plantwijdte, 
bijv. van 86 bij 18 r. d. te overschrijden, althans zoo men 
„de belangen der fabriekanten wil vereenigen met de verligting 
van den arbeid der planters. Zelfs die afstand zal nog menig- 
maal, wegens de hoedanigheid der gronden, wijziging behoeven. 
Konde men in Juxuijen Julij planten, dan ware eene grootere 
plantwijdte uitvoerbaar. Maar aan den eenen kant zou dit te 
kort na den rijstoogst volgen; en aan de andere zijde zou dan 
het malen van het riet grootendeels hij ongunstig weder moeten 
geschieden. 
4. Op het vierde punt, de witpersing van het riet, kan, door de 
verkregene berigten geen volkomen afdoend antwoord gegeven 
worden, zoo lang het gemiddelde watergehalte der afzonderlijke 
rietsoorten niet bekend is; waarin ook nog, door grond, ouder- 
dom en weêrsgesteldheid, velerlei wijzingen ontstaan kunnen. 
Intusschen kan een overzigt der, op de 6de tabel bijeenge- 
stelde, uitkomsten doen zien, binnen welke grenzen zich de ver- 
houding van ampas of witgeperst riet beweegt en hoeveel voor 
elke fabriek, naar de sxelheid van het waterrad, de ampas be- 
draagt. Bij zulke ruwe proeven moet misschien minder gedacht 
worden aan verschil van soort, dan wel aan de mate van lang- 
durigheid der perskracht. Alles is herleid tot snelheid van 
het waterrad in rijnl. voeten en per minuut; maar de verschillen, 
die daarin bij de onderscheidene fabrieken bestonden, laten niet 
toe te berekenen, hoe veel bij tot zekeren graad verminderde 
snelheid aan hoeveelheid sap zou gewonnen zijn; want van het 
laatste sap, dat in het riet blijft, wordt niet in gelijke tijden 
en bij gelijke drukking evenveel uitgeperst, als van het eerst 
verwijderde. 
Uit Tabel 6 A zien wij in het algemeen, dat er bijna geen 
