— 261 — 
Het doel der tentoonstelling kan gezegd worden in ruime 
mate bereikt te zijn. Wij hebben er veel leering uit getrokken. 
Wij hebben een juister denkbeeld erlangd van den toestand der 
volksvlijt in deze gewesten. Wij hebben ontwaard, dat de in- 
dustrie op Java en de meeste buitenbezittingen reeds tot een’ 
veel hoogeren trap geklommen is, dan zelfs deskundigen had- 
den gedacht. 
Door de tentoonstelling is eene krachtige impulsie gegeven. 
Thans is het onze pligt die impulsie te bestendigen, wil men 
de vruchten der tentoonstelling niet grootendeels weder zien 
verloren gaan. 
De Buropesche nijverheid is hier nog voor onberekenbare 
ontwikkeling vatbaar. De inlandsche bevolkingen zijn, als hare 
gezegende bodem, rijk aan goede grondstoffen. Sfaat hier op 
den bodem en er vloeit goud uit, goud, in de gedaante van 
tallooze en schatbare produkten. Ontwikkelt de goede kiem der 
inlanders door onderrigt en leiding en aanmoedigutg, en zij 
zullen worden bekwame en nijvere landbouwers en handwerkslie- 
den, en de spaarzaamheid, thans nog zoo bij ze gewenscht, zal, 
onder heiliging van het eigendomsregt, even als over ter wereld, 
het gevolg zijn van die meerdere kennis en arbeidslust. 
Hebben wij miet in dik gebouw herhaaldelijk verstomd gestaan 
over hetgeen inlanders hebben weten te vervaardigen, met 
g, met húnne uiterst onvolkomene werk- 
tuigen? En wat zal men niet mogen verwachten van zoo tal- 
rijke onmiskenbare talenten, autodidakten in hun vak, wanneer 
die talenten eenmaal gesteund zullen zijn door eene minder be- 
f f 
húnne geringe opleidin 
perkte kennis, door meer geschikte werktuigen? 
Hier is op eene groote schaal het bewijs geleverd van den 
voortreffelijken aanleg van den inlander voor de meest verschil- 
lende takken van industrie, gelijk mij en vele anderen reeds 
sedert geruimen tijd gebleken is zijne vatbaarheid voor het aan- 
leeren zelfs der hoogere wetenschappen. . 
Schoon is de taak die ons ter vervulling open staat, de taak 
eener weldadige beschaving van de aan ons gezag en onze lei- 
ding toevertrouwde bevolkingen. De verlichte regering, waar- 
