— 303 — 
£ 
dat de kassave, even als de gewone aardappel, soms aan ziekte 
onderhevig is en daarbij vergiftig wordt? 
Volgens dit alles, zouden de mnadeelige eigenschappen dezes 
wortels kunnen weggenomen worden, door de wijze van toebe- 
reiding, en de inlander op Java hierin geene voorlichting noo- 
dig hebben. 
Een naauwkeurig onderzoek naar den zetel en den aard der 
vergiftige stof zal ik welligt later bewerkstelligen (1). 
Doch wat, wit het oogpunt van voedzaamheid, niet mag over 
het hoofd gezien worden en dus bij de toebereiding in aanmer- 
king komt, is dat de vezels (de op Java zoogenaamde ampas), 
het grootste gedeelte der meest voedende bestanddeelen bevatten. 
Als men dus van het afgezonderde zetmeel (de tapiokka) pap 
maakt, zoo als in het Buitenzorgsche veel gedaan wordt,of inlandsch 
gebak zoo als in Bantam, dan bekomt men slechts weinig 
voedende stof; en dat de ampas, na de bereiding der tapiokka, 
in stoom gaar gekookt en gestampt, gretig door den inlander 
gegeten wordt (berigt wit Pandeglang), kan gelden voor een 
praktisch bewijs van het geen door de bovenstaande analyse is 
aangewezen, dat die ampas zeer voedzaam is. Ook hierin be- 
staat dus naauwelijks behoefte aan voorlichting. 
IV. Nog een paar vragen blijven ter beantwoording over, na- 
melijk: is de kultuur dezer plant op groote schaal, tot volks- 
voedsel, algemeen aan te raden of uitvoerbaar, en zoo ja, wat 
is dan daarbij in acht te nemen om het best te slagen. 
Er is reeds boven aangehaald, dat ez in de W. Imdiën, ez 
in Pandeglang, waar de kassave op tamelijk uitgebreide schaal 
schijnt gekweekt te worden, de wortels van een à tweejarige 
planten voor de smakelijkste en voedzaamste gehouden worden. 
De chemische analyse heeft uitgemaakt, dat zoodanige wortels 
minder water, en te gelijk meer voedzame vaste stoffen bevat- 
a 
1) Na het schrijven dezes, werd aan het uitgeperste sap van eenen anderen 
wortel een flaauwe reuk naar bittere amandelen waargenomen. Bij onderzoek was 
het niet twijfelachtig, dat het zeer vlugtige en hoogst vergiftige blaauwzuur in 
dit sap aanwezig was. Deze zaak zal nader onderzocht worden. 
