— 905 — 
Men dient om van eene aanplant van kassave op Java, altijd 
het meest mogelijke nut te hebben, en dus in tijden van mis- 
gewas der padi het zekerste tegen schaarschte van levensmid- 
delen gewaarborgd te zijn, altijd een gewas van omstreeks twee 
jaren oud in gereedheid te hebben. Daar men gewoonlijk eens 
in het jaar plant, zouden er dus drie velden van verschillenden 
ouderdom altijd door met dit gewas moeten beplant blijven, en 
wel ieder dezer van genoegzame grootte, om b: v: voor een 
derde in de jaarlijksche behoefte van een huisgezin te voorzien. 
Het is mij onbekend, hoeveel dezer wortels, aan gewigt kan 
aangenomen worden als de gemiddelde opbrengst van een bouw 
gronds. Daarin zal wel groote verscheidenheid bestaan. De 12 
groote en 27 kleinere wortels, straks in de aanmerking vermeld, 
wogen te zamen 19 n. ® of gemiddeld 0,5 n. ®& per stuk; 
zijnde ongeveer 6,3 n. ® droog voedsel. Deze hoeveelheid wordt 
volgens berigt, in schralen grond opgeleverd door ongeveer 20, 
in vruchtbaren grond, door 3 à 4 planten. 
Is haar afstand, gelijk in Pandeglang, 3 voet , dan 
gaan er 800 planten op een bouw gronds. Dit zou dus aan- 
duiden, dat van zulk een oppervlakte in een tot twee jaren tijds 
op schralen grond omstreeks 2,500 in vruchtbaren tot 12 à 
18.000 n. ® droog voedsel kan verkregen worden, dat in 
stikstofhoudende bestanddeelen gelyk staat met, en in stikstof- 
vrije stoffen, zeer weinig minder bevat, dan de rijst van Java. 
De opbrengsten van rijst, van een bouw tagalgrond bedragen, 
m het Buitenzorgsche: 
Op de beste gronden. | Luchtdroog. 1530 n. ® | Volk. droog 
| 1.320 n.®. 
4 Middelmatige. Wi Wi 1100 | „ 950 1/4 
ji Schrale. | 4 V/d 550 # „ 415 4 
Men kan dus, van de beste soort van kassavevelden, ongeveer 
achtmaal zooveel, en van de schraalste, vier- en -een halfinaal 
zooveel droog voedsel, van bijna hetzelfde gehalte, bekomen, 
als door tiparvelden van dezelfde hoedanigheid wordt opgeleverd. 
Het is waar, daartoe moet een kassaveveld langer gebruikt 
