— 315 — 
En door 48000 n. & kassavewortel (Zie boven). 
Aam: Kaezelaande ldots oo voet B/ gee me ©. 
wi Potasemsamrs surtsre Te o 07 ooe kS8 „ 
rss Phospliorzumr et vol. we boer. es, 85 # 
„Magnesia. DER CS mRD rr, a0f 1MD / 
Bij de voortgaande inwerking van lucht en vocht en humus 
op de rotsfragmenten in den ondergrond, wordt onophoudelijk 
_ kiezelaarde in oplosbaren toestand gebragt. Bij onafgebrokene 
kultuur van kassave, aardappelen, enz. op denzelfden grond, 
kan hiervan te veel worden opgehoopt, en dit kan hinderlijk 
zijn aan de endosmotische werking van de vliesjes, waarmede 
de worteleinden dezer gewassen gesloten zijn en dus tot mis- 
gewas leiden. Bij onafgebrokene kultuur van rijst en andere 
graangewassen, kan door eene omgekeerde oorzaak, door een 
te weinig, hetzelfde uitwerksel ontstaan. Ik geef deze mogelij 
ke verklaring op cijfers gegrond, slechts met het doel, om de 
rationaliteit van eenen wisselbouw meer in het licht te stellen, 
voor elk land, waar men met blijvend voordeel en zonder grond- 
uitputting of grondbederving, den landbouw wil drijven, en 
dus ook voor het eiland Java. 
De volgende Hoofdpunten zijn, na dit onderzoek, vast te 
stellen: 
le. De aanplanting van kassave, voor ‘t minst als hulpvoed- 
sel in tijden van schaarschte, is voor geheel Java ongetwijfeld 
aan te bevelen, daar zij in gelijke tijdperken en van gelijke 
uitgestrektheden gronds, minstens dubbel zooveel voedsel, als 
de rijst, oplevert. 
Daarbij moet men echter zorgvuldig, door gepaste toeberei- 
ding, de schadelijke bestanddeelen verwijderen of werkeloos ma- 
ken. Deze schijnen althans meerendeels in den centralen vezel 
bundel en in den witten bast opgesloten te zijn. 
V. 24 
