— 149 — 



Het was de meening des berigtgevers , dat de gronden 

 van het distrikt Pekadjangan geene zoo groote behoefte aan 

 bemesting hadden , als die van Sawangan. Dit volgt ook 

 onmiddellijk uit de gedane opgave, maar in -weerwil daar- 

 van zal men toch zelfs de opbrengst der turnen Pegaden en 

 Bodjongkidoel verre van gunstig moeten noemen , vooral 

 wat betreft de densiteit van het sap. Ik vestig hier in het 

 voorbijgaan de aandacht op het feit, dat de ruimere op- 

 brengst van tevens zwaarder riet in den laatsto-enoemden 

 tuin bijna enkel in eene toevoeging van water schijnt be- 

 staan te hebben, daar de hoeveelheid sap per bouw ver- 

 kregen , ongeveer omgekeerd evenredig was aan deszelfs 

 digtheid. Dat zelfs de hoeveelheid suiker uit dit zAvaardere 

 en meerdere riet per bouw verkregen , minder was dan die 

 van Pegaden , zal , de werkwijze als geheel dezelfde aan- 

 nemende, een gevolg geweest zijn van den langen tijd, 

 gedurende welken het ligtere sap aan de werking van het 

 vuur moest blootgesteld blijven. 



Maar er is hier nog eene anomalie, van meer beteeke- 

 nenden aard, waarop de heer Rost van Tonningen te regt 

 verwijst, namelijk, dat bij gelijk specifiek gewigt uit 11000 

 ned. kan sap van Pegaden bijna driemaal zoo veel suiker 

 is verkregen , als uit 8000 kan der twee tuinen van Sa- 

 wangan. Op dit punt kom ik later terug. Mag ik, bij 

 de onmogelijkheid van eenig chemisch onderzoek daarom- 

 trent, eene gissing wagen, dan zal de oorzaak welligt te 

 zoeken zijn , in een grooter gehalte van glukose of onkris- 

 talliseerbare suiker, in het sap van het riet der gronden uit 

 laatstgenoemd distrikt. Er is ook alle reden om aan te nemen , 

 dat, naarmate het riet door den slechten staat der gronden 

 in uitwendigen groei verzwakt wordt, ook de hoedanigheid 

 van het sap slechter, het chemisch karakter van deszelfs 

 hoofdbestanddeel minder zuiver zal worden. De grond- 

 soorten , welker ter onderzoeking hebben gediend , hebben 

 de volgende uitwendige kenmerken. 



