— 163 — 



Zulks zoude nog verder kunnen worden doorgevoerd, 

 door de gewassen in de verscliillende proefafdeelingen zoo- 

 danig af te wisselen , dat in die , welke door een vroeger 

 produkt van een of twee bestanddeelen buitengewoon veel 

 verloren hadden, een ander gewas gekweekt werd, dat juist 

 van dczé twee bestanddeelen liet minste behoefde. 



Zulk een stelsel van wetenschappelijke proeflvultuur dat 

 hier alleen in ruwe omtrekken is aangeduid , vordert veel 

 tijds en veel arbeids van deskundigen. Zooals thans de 

 zaken op Java staan , is aan de uitvoering daarvan alhier , 

 ook in de verte niet te denken. En echter is dit de eenige 

 rationele weg, op welken wij een inzigt kunnen krijgen 

 in de betrekking tusschen plant en grond, helder genoeg, 

 om aan den landbouw een veilig en altijd bruikbaar rigt- 

 snoer in handen te kunnen geven. 



Het chemisch onderzoek dezer gronden , waarvan do uit- 

 komsten thans zullen medegedeeld worden , kon uit den 

 aard der zaak onmogelijk op eene zoo breede leest geschoeid 

 worden; doch het heeft toch een onderwerp omvat, dat ik 

 schier bij niet een onderzoek van gronden heb behandeld 

 gezien, namelijk de bepaling van het stikstofgehalte in zijn 

 geheel, en van dat, hetwelk in den toestand van ammonia 

 aanwezig was, in het bijzonder. Het laatst bedoelde zal 

 ik aktieve stikstof noemen, omdat zij als dadelijk vv'erk- 

 zaam bij den groei van het gewas is te beschouwen,- ter- 

 wijl het geheele stikstofgehalte, min het zooeven genoemde, 

 als eerst bij voortgaande ontbinding van den grond in werk- 

 zaamheid komende , de poientieele stikstof genoemd wordt. 



Om tot de kennis dezer verschillende hoeveelheden te 

 geraken , moest eerst het geheele bedrag der stikstof in elke 

 der acht gronden, bepaald worden. Dit is geschied naar do 

 bekende methode van Will en Varrcntrapp, daar de gron- 

 den vrij van salpeterzuur waren en de uitkomsten, door den 

 heer Rost van Tonningen verkregen , waren de volgende : 



