— 183 — 



noemen; en dat bovendien althans de velden uit het distrikt 

 Sawangan , zij physiscii in min gunstigen toestand zijn. De eene 

 grond bestaat uit steenharde , nog niet geheel verweerde 

 klei op leem ; bij de andere is de volgorde omgekeerd. 



Om derhalve eene doortastende verbeterino- in hoedanio;- 

 Iieid dezer gronden te bewerken , zouden physische en clie- 

 mische middelen beide moeten aangewend worden. Maar 

 dewijl het tijdstip voor Java nog niet schijnt aangebroken , 

 waarop men aan liet lioofdmiddel van de eerste klasse , droog- 

 leggen en ploegen van den ondergrond ernstig wil denken , 

 zoo zal ik liierbij niet verder stilstaan , en dadelijk overgaan 

 tot de chemische middelen of bemesting, waardoor deze 

 velden het waarschijnlijkst tot zekere mate van vruchtbaar- 

 heid kunnen teruo-o-ebrao-t worden. 



Om de uitvoerbaarheid op groote schaal te verzekeren , 

 dienen daartoe zulke stoffen gebruikt te worden , welke in 

 kleine hoeveelheid veel stikstof, phosphorzure zouten en al- 

 kaliën bezitten, en als zoodanig hebben waj hier de keus 

 tusschen (juano en hatjangicoelcen; dewijl het verkrijgen der 

 ammoniakale en potasch-zouten en van beenderen (pliosphor- 

 zure kalk en magnesia) afzonderlijk , op Java nog bijna tot 

 de onmogelijkheden behoort. 



Als eene derde meststof, blijft nog over, de bladen en 

 ampas van het riet , hetzij onverbrand , in welk geval de 

 grond met humus en zouten beide zou verrijkt worden , 

 of verbrand , waardoor alleen de zouten , door het gewas 

 verwijderd, aan den grond zouden teruggegeven worden. 



Ofschoon het mij ten volle bekend is, hoeveel bezwaren 

 er steeds worden aangevoerd tegen deze laatste, zuiver ra- 

 tionele bemestingswijze , zal ik die toch alweder trachten 

 aan te dringen, nadat de geschiktheid van guano en kat- 

 jangkoeken zal zijn beoordeeld geworden. 



Daartoe is geen ander middel, dan de kennis van der- 

 zelver chemische zaraenstelling , welke ik eerst zal op- 

 geven : 



