— 301) — 



gcndc, een licvige schok zich deed gevoelen en de gchcclc 

 negorij door de aarde verzwolgen werd, uitgezonderd de 

 streek, waarop de goederen en woning van den godvruch- 

 tige gelegen waren, terwijl onmiddellijk de zee over de 

 plaats liep, waar vroeger de negorij stond, zoodat de plaats, 

 welke gespaard bleef, nu een klein vlak eiland is. Tus- 

 schen dit eiland en de kust borrelt de zee aanhoudend op. Aan 

 de kust vindt men lieete bronnen, die water tot aanmerke- 

 lijke hoogte opv/erpen. Het water der bronnen is buitengewoon 

 heet en smaakt ziltig. Als sporen , dat vroeger hier men- 

 sclien woonden, vindt men verscheidene vruchtboomen, fun- 

 damenten van huizen , enz. Iets het land in, is een diepe 

 af-irond van onG;eveer 30 voet leno;te en 24 breedte, waar- 

 in water met hevig gedruisch kokend opborrelt om nu en 

 dan tot 10 a 15 voet hoog op te springen. 



De Batjanners durven geen woord spreken , wanneer zij 

 Atori voorbijroeijen en verzuimen niet , klapperdoppen 

 met wierook naar de kust te laten afdrijven. Met mij durf- 

 den zij evenwel aan wal gaan , daar het geloof bij hen vast 

 staat , dat de duivel bevreesd is voor Europeanen. 



Botanisch Gedeelte. 



Het ontbreekt mij geheel aan hulpmiddelen tot ver- 

 vaardiging eener geregelde botanische schets van Batjan. 

 Nooit is daar de vegetatie onderzocht, zoo als op Amboina 

 enz. en ik wensch niet in het gebied der fiktie te treden. 

 Ik bepaal mij dus tot het opgeven dier planten, welke van 

 hetzij geneeskundig, hetzij ekonomisch belang zijn en op 

 Batjan voorkomen. 



A. Planten van Geneeshunduj nut. 



1. Glumaceae. 



Mij is hier alleen bekend het roempoet sereli , waaruit 

 de in de Mol ukken (en ook op Java) algemeen bekende olie 



o'- SEIUE DL. m, 20 



