— 333 — 



De batjansclie taal is een mengelmoes van allerlei talen. 

 Als voorbeeld diene Imn tellen : satoe, batj. saboewa ; doewa , 

 batj. doewa; tiga, batj. tolo; ampat;=! ampat; lima, batj. 

 romatogha (dit is ook ternataansch) ; anam, batj. anam; toe- 

 djoe, batj. pitoe; delappan , batj. doealappan ; sembilang, 

 batj. salappan; sapoeloe, batj. njerimoi of sapoeloe. 



Zoo blijft api (vuur), api; ajer (water) daarentegen wordt 

 batj. paisoe; ketjil (klein), blijft ketjil; bezaar (groot) wordt 

 ra, enz. Velen verstaan echter gewoon maleisch en ter- 

 nataansch. 



Christenen. 



De christenen zijn deels oorspronkelijke Batjanners, deels 

 bekeerde Galelarezen, en van Ambon, Ternate enz. ver- 

 huisde christenen. 



In tegenoverstelling der mohammedanen zijn zij dapper, 

 zelfs vermetel , minder lui , en meer beschaafd ; doch ve- 

 len zijn even bijgeloovig en dom , zeer kwaadsprekend en 

 brutaal. 



Het jongere geslacht munt uit boven zijne ouders , wat 

 opvoeding aangaat. Niettegenstaande het schrijven op plan- 

 ken van eene bijzondere soort geleerd wordt, bij gebrek 

 aan papier, en het lezen door gebrek aan boeken zeer 

 bemoeijelijkt , is het aan de ijverige pogingen van het 

 hoofd der christen -bevolking gelukt , de kinderen zeer 

 goed te onderwijzen. Deze persoon is tevens meester, gods- 

 dienstleeraar , enz.; de schoolmaterialen worden hem toe- 

 gezonden door den zendeling-leeraar te Ternate. 



De moeders hebben er veel tegen , hare dochters lezen 

 te laten leeren, daar zij bevreesd zijn dat de nonna's dan 

 billets d'amour zouden aannemen en beantwoorden ; na het- 

 geen men echter dagelijks ziet en hoort in de christen-kam- 



