— 374 — 



van elf maanden eene lengte van 10 tot 1 2 voet bereikt hadden. 

 Ten dien opzigte zien wij dus tamelijke eenstemmigheid. Onbe- 

 kend Inet de omstandigheden waarbij en in welke soort van 

 grond de westindische kassavestekken te Palembang werden 

 geplant, is het natuurlijk moeijelijk, de oorzaak van de gedeel- 

 telijke mislukking dezer kuituur aldaar te verklaren. Portee 

 haalt aan, dat kassave het liefst groeit op drooge plaatsen en 

 dikwijls in vochtige gronden , waar het water niet afgeleid wordt, 

 in verrotting overgaat. Of deze omstandigheid nu in de resi- 

 dentie Palembang heeft plaats gehad , kan ik niet beslissen. De 

 ondervinding en daarop te volgen wijziging in keuze der gron- 

 den en wijze van aanplant der kassave, zal, zooals altijd, ook 

 in deze zaak geraadpleegd dienen te worden, terwijl in aan- 

 merking genomen de groote uitgebreidheid, welke de kassave- 

 plant spoedig inneemt, men gerust stellen kan, dat het planten 

 op eenen afstand van 21/3 voet te digt is en 3 tot 4 voet af- 

 stands meer met den aard en behoefte der plant zal overeenkomen. 



h. Tijd van groei en opbrengst. 



De tijd, benoodigd tot rijpwording der kassavewortels , wordt 

 van uit de meeste residentiën, op 8 tot 10 maanden gesteld. 

 Yan uit de residentie Soerabaja werd de tijd op 6 maanden 

 geschat , eer de kassave bruikbaar was. In Pasoeroean had men 

 11 maanden gewacht voordat de plant gerooid werd, terwijl 

 zij reeds na verloop van 6 tot 7 maanden in de residentie Kern- 

 bang rijp was geworden. Hierin nu zal altijd eenig verschil 

 blijven bestaan, zooals dat met de meeste kultuurgewassen het 

 geval is, dewijl zulks ten deele afhangt van den aard van het 

 weder, ligging der gronden, zamenstelling dezer laatste, enz., 

 terwijl als van zelf in het oog springt, dat hier groot verschil 

 kan bestaan, wat men onder rijp en bruikbaar zijn verstaat. 

 Ilct blijft nog altijd de vraag, op welk tijdstip de kassave het 

 beste tot rooijing vatbaar is in verband met hare voedselwaarde 

 voor de bevolking, waarbij als regel op den voorgrond kan 

 gesteld worden, dat ecnc plant of het produkt daarvan, des te 



