— 280 — 



keniiig zonder koolzuur genomen, waardoor inen ziet, dat het 

 phosphorzuur, in alle drie de soorten voor een goed deel aan- 

 wezig, echter verre weg het meest in de westindische kassave 

 aangetroffen wordt. Aan kalk en magnesia is de javasche kassave 

 het rijkst: wat de potasch betreft, deze is weder het rijkelijkst 

 opgehoopt in de westindische en bourbonsche kassave. 



Gaat men na, dat de javasche en westindische kassave op eenen 

 en gelijksoortigen grond van den plantentuin te Buitenzorg zijn 

 gekweekt en tot ontleding hebben gediend, dan wordt het 

 verschil nog opmerkelijker , en is er niet één stof waaruit 

 de kassave is opgebouwd, of de cijfers loopen zoover uiteen, 

 dat uit een scheikundig oogpunt bescliouwd, er w^el is waar 

 overeenkomst in aard Avordt aangetroffen, maar de graad dezer 

 overeenkomst zoover uiteenloopt, dat men haast genegen zijn 

 zoude, om de javasche en westindische kassave als twee geheel 

 verschillende soorten te beschouwen. Een blik op de cijfers 

 heeft ten dien opzigte geene verdere toelichting meer noodig. 

 Ik zeide uit een scheikundig oogpimt, doch het zal wel geen 

 betoog behoeven, dat het bej)alen der soort eener plant aan 

 ter zake kundi2:e botanici dient te worden overs^elaten. Wat kul- 

 tuur op de meeste planten vermag, is zoo algemeen erkend, 

 dat zelfs specialiteiten in de botanie soms schroomvallig zijn 

 om te bepalen , of een gegeven specimen eener plant eene soort , 

 dan wel eene variëteit dier soort uitmaakt. Het zoude dus ligt- 

 vaardig kunnen genoemd worden, als van mijne zijde eene 

 bepaalde uitspraak hieromtrent gedaan werd. Alleen wil ik mel- 

 den, dat in de rapporten van vele residenten werd opgemerkt, 

 dat men bevonden had, dat de westindische kassave wijnroo- 

 de bladstelen en de javasche geel groene bladstelen had, iets 

 wat ook door mij is gezien geworden. Verder was de knol der 

 javasche kassave, dik , platrond , met eene lichtgele, houtige, excen- 

 trische pit, met breede, gele, zich allengs verliezende omge- 

 ving; onder de cuticula was een rood vlies, na welker verwij- 

 dering de geheele onderliggende laag spoedig rood gekleurd 

 werd, welke werd opgevolgd door eene naar het midden des 

 wortels dringende paarse kleur. 



