— 297 — 



wordt aangetrofien, als een belangrijk voordeel moet beschouwd 

 worden en veel heeft bijgedragen, om de theekultuur te doen 

 slagen. Hij zegt aan het einde van zijn stuk, dat meer dan 

 100,000 Chinezen, met hunne ondervinding en handenarbeid 

 helpen. Hieromtrent echter is de schrijver zeer verkeerd inge- 

 licht, want al had er op Java geen enkele Chinees gewoond, 

 dan zou dit toch geen hinderpaal hebben opgeleverd. Het is 

 ons zeer wel bekend, dat in de meeste theefabrieken één of 

 eenige Chinezen werkzaam zijn en dat deskundige werklieden 

 van deze natie, welke gedeeltelijk op Java gevonden, gedeeltelijk 

 uit China ontboden zijn, den Inlander in de bereiding en af- 

 pakking van thee onderwezen hebben; maar deze daadzaak heeft 

 hoegenaamd geene betrekking tot het groote getal Chinezen, 

 Avaarmede Java vergeven is. De kuituur van den theeheester 

 en het plukken der bladen geven het meeste handenwerk en 

 daartoe wordt geen enkele Chinees gebezigd. Gewoonlijk zijn er 

 een of twee in de fabriek werkzaam ; maar wij hebben toch ook 

 ondernemingen gekend en er zelve een bezeten, waar al het 

 werk zonder uitzondering door Javanen verrigt werd. 



Ter loops zij aangemerkt, dat het getal inwoners van Java 

 zeker het dubbele bedraagt van hetgeen door den schrijver is 

 opgegeven. 



Aanm. 2. Schrijver hoopt de java-thee te zien optreden als 

 konkurrent van dit ie dure chinesche produkt en grondt zijne 

 hoop vooral op haren zoo veel lageren prijs. Het is echter 

 genoegzaam bekend, dat de tegenwoordige marktprijs der java- 

 thee de kosten van plantloon, fabrikaat, transport enz. geens- 

 zins kan goedmaken. De thee van Java kostte volgens officiële 

 opgaven, in 1851 aan het gouvernement gemiddeld 71 centen, 

 terwijl zij in Holland bruto opbragt 671/3 cents per amst. 

 pond. Trekken wij van deze opbrengst alle onkosten voor traus- 

 ports, kommissiën enz. enz. welke voor het gouvernement 30 

 cents per amst. pond bedragen af, dan blijft er eene netto op- 

 brengst van 37 cents over. Het gouvernement verloor dus 34 

 cents op elk pond thee. Indien men nu ook wil aannemen, 

 dat dit verlies niet zoo aanzienlijk zou geweest zijn, als de 



