— 408 — 



veroorzaken, iudien wij, belialven de dusgenoemde vijf zintuigen, 

 nog een orgaan hadden , waardoor wij ook dat deel van liet 

 zounespektrum , wat men scheikundige stralen noemt, konden 

 waarnemen, en waarvan wij het bestaan nu slechts kunnen aan- 

 wijzen door eeue molekulen-verplaatsing in sommige stollen , die 

 weder eene veranderde lichtbreking, voor welker waarneming 

 wij organen hebben , ten gevolge heeft ;- en hoe verre zou onze 

 kennis van magnetismus en elektriciteit niet kunnen vorderen, 

 indien wij , in stede van het omslagtige gebruik van elektrome- 

 ters, aan ons ligchaara een orgaan hadden, dat even gevoelig 

 voor elektriciteit en magnetismus was , als het netvlies onzer 

 oogen voor het licht, en de uiteinden der smaakzenuwen voor 

 de waarneming van de scheikundige verbinding der oplosbare 

 stofi'en met het speeksel. 



Al de kunstig uitgedachte natuur- schei- en sterrekundige 

 werktuigen van den lateren tijd zijn derhalve niets anders als 

 hulpmiddelen, verbeteringen en uitbreidingen van de zintuigen, 

 ja sommigen daarvan zijn als organen van denzelfden rang, die 

 buiten ons middellijk werken, om het gebrek daaraan aan ons 

 ligchaam tegemoet te komen, zooals elektro meters, reügentiën, 

 polarisatie-toestellen. 



Wel verre dat de mensch, wat zijn' stoffelijken vorm aangaat, 

 zich nu reeds als het meesterstuk der schepping kan beschou- 

 wen, is dat stoffelijke slechts een grondvorm, die als zoodanig 

 voor meerdere en hoogere ontwikkeling vatbaar kan worden ge- 

 acht. 



riet ontbrekende daaraan kan door eene, aan dien grond- 

 vorm alleen eigene, kracht worden vergoed en aangevuld. Die 

 kracht is niet de kracht, die het leven als produkt geeft, want 

 dan zouden ook de lagere diersoorten uit de levenskracht alleen 

 het vermogen moeten putten om hare Avaarnemings-organen te 

 verfijnen, uit te breiden en in getal te vermeerderen. 



Het is dus eene kracht van hoogere orde, of de resultante 

 van hoogere krachten , den mensch alleen eigen , en voor hefc 

 oerst op die uiting der levenskracht, als menschelijk ligchaam 

 zich voordoende, geënt. De rede, en de hierboven beschreven 



