— 409 — 



vatbaarlieid om zich de uitkomsten daarvan toe te eigenen, zijn 

 die resultante. 



Ziet daar dan de definitie der mensclielijldieid tot liet een- 

 voudige begrip van kracht teruggebragt , en tegelijk de over- 

 tuiging daaruit afgeleid, dut die menschelijkheid vatbaar is voor 

 ontwikkeling, voor hoogere begripsvormen , door het beschaven 

 en verfijnen der rede, maar ook door deze alléén, als de speci- 

 fieke kracht van het wezen. 



Het verband en de overgang van stof, kracht, leven en geest 

 hebben dan nu ook geene tegenstrijdigheden of bezwaren meer; 

 wanl eenmaal de stof daar zijnde, komen wij van zelve en 

 geleidelijk van de eene reeks in de andere, door ontwikke- 

 ling en opvolging. 



Balen wij van het bestaande, en van het door Avaarneming, 

 hetzij van ons zelve, hetzij van anderen, reeds gekende af, dan 

 blijft er geen redelijke twijfel meer over, of de tegenwoordige 

 toestand is eene, volgens eene toet voortschrijdende, ontwikke- 

 ling van het verledene. De uitkomsten der verschillende tijd- 

 perken geven de waarde van de termen der divergerende reeks, 

 die funktiën zijn van den tijd en van de wet der ontwikke- 

 ling, waarvan het ons nog niet geoorloofd is te beslissen of 

 die standvastig, of zelve eene veranderlijke funktie van den tijd 

 is. 



Dat die reeks divergerend is, en de waarde van den term 

 die eenig tijdperk omvat, grooter is dan de onmiddellijk voor- 

 gaande, kan alleen hij betwijfelen, die niet aan de oneindigheid 

 van het At. gelooft; want in het tegenovergestelde geval zoude 

 de som, van een oneindig groot aantal termen zelfs, noo- eene 

 eindige grootheid moeten zijn, en dan zou, indien de thans be- 

 staande mensch eenmaal den vorm der funktie ontdekte, die de 

 termen der reeks en de wet van opvolging bepaalt, hij het Al zelf 

 zijn geworden en dit in zich hebben opgenomen. 



De vroegere termen dier ontwikkelingsreeks verliezen zich 

 voor alsnog voor ons in nevelen en onbestemdheid. Elke 

 nieuwe waarneming, die ons in staat stelt hare gegevens in de 

 empirische of liijpothetische formule der ontwikkelingswet over 



