— 410 — 



te brengen, geeft eene nieuwe benadering, en zal eenmaal, zoo- 

 wel door afdaling eene juistere kennis vau de waarde en den 

 vorm der vroegere toestanden van het Heelal geven, als door 

 opklimming ons brengen tot een beter inzigt in de uitkomsten , 

 die wij in de toekomst te verwachten hebben. Hoewel dit on- 

 derzoek voor den mensch nimmer anders dan eene ruwe bena- 

 dering kan wezen, zoo is het genoeg de overtuiging daaruit te 

 putten, dat alles ons nu reeds leert, dat elke volgende term 

 den hem voorgaanden overtreft, en dit is ten minsten voor het 

 tijdperk, waarin wij ons bevinden, voor den term der reeks waar- 

 toe wij behooren, ter onzer bemoediging voldoende. 



In de drie verschillende tijdperkeii, die het tegenwoordige 

 vierde zijn voorafgegaan, zien wij de op de stoffelijke wereld 

 werkende krachten steeds naar de daarstelling van meer en meer 

 zamengestelde verbindingen en fijner georganiseerde wezens stre- 

 ven. Eerst zien wij uit den chaos van eene difl'use }ievelvlek 

 eene kern, en daarom heenwoitelende ringen ontstaan. Daaruit 

 ontwikkelen zich de wereldbollen als eenheden, van stelsels bij 

 milliocnen geteld, alle door dezelfde kracht en volgens dezelf- 

 de eenvoudige wet beheerscht. ledere bol, en daaronder ook 

 die welke wij bewonen, treedt daarop, als zelfstandig beginsel, 

 als voorwaarde voor eene ontwikkeling van hoogere orde te voor- 

 schijn, gehoorzaamt in zijne vorming, behalve aan de wetteu 

 die daaraan het bestaan hebben gegeven, en alleen op meetbare 

 afstanden werken, ook nog aan wetten van eenen anderen, en 

 wij schromen niet het te zeggen, van een' hoogeren rang, aan 

 die van scheikundige en molekulaire aantrekking, die de tot 

 eenen klomp zamengetrokkene stof dwingen in hare eigene inge- 

 wanden te wroeten, totdat die krachten van hoogere orde ook 

 weder met elkander in evenwigt komen. Volgen uit het even- 

 wigt der op afstanden werkende krachten, zonnestelsels en we- 

 reldbollen, — zoo volgen uit het evenwigt der scheikundige en 

 molekulaire krachten, kristallen of bepaalde scheikundige ver- 

 bindingen, de eerste in de ruimte, en de laatste voor alsnog 

 slechts in getallen verhoudingen aanwijsbaar. 



Komen vervolu;cns de scheikundige en molekulaire krachten 



