— 414 — 



Mogten wij er in geslaagd zijn, de mogelijkheid, ja de nood- 

 zakelijkheid eener ontwikkeling, in den vorm cener neiging tot 

 evenwigt van strijdige krachten, zoo al niet aan te toonen,ten 

 jninstcn ingang te doen vinden, dan behoeven wij niet langer 

 in den blinde, geslingerd tusschen materialisme en twijfel, tus- 

 schcn geloof en weten rond te tasten , want dan wordt het heel- 

 al uitgedrukt in eene algebraïsche formule, eeue oneindig voort- 

 loopcnde divergerende reeks, waarvan iedere term eene funktie 

 van den tijd, en Avaarvan de som: //wat was, wat is, en wat 

 wezen zal" is. Even min als wij eene oneindig voortloopende 

 divergerende reeks kunnen bevatten of ons daarvan eene voor- 

 stelling kunnen maken, kuunen Avij het heelal en de oorzaak 

 daarvan bevatten, maar de vier eerste termen dier reeks kun- 

 nen wij afzonderen en misschien eenmaal begrijpen, terwijl 

 het aan wezens van hoogeren rang dan de menschheid , kan ge- 

 gund zijn ook nog meerdere termen, waarvan wij geen begrip 

 hebben, te omvatten. 



De eerste term is de Newtoniaansche formule der zwaarte- 

 of aantrekkingskracht, de tweede term is die der scheikundige 

 en molekulaire krachten, de derde term is het levensprodukt , 

 en de vierde term is de uitdrukking der oorzaken, die de re- 

 delijke handelingen der thans bestaande menschheid bepalen, 

 liet evenwigt der krachten, waarvan elke term de voorstel- 

 ling geeft, is het einddoel en de hoogste volmaking in het tijd- 

 perk bereikbaar. 



Streven wij dus naar de opsporing der wetten van dat even- 

 wigt, maar trapsgewijze en term voor term, en twijfel en 

 ongeloof zullen verdwijnen, en ontwikkeling zal het opschrift zijn, 

 wat ons, op iedere bladzijde van het boek der natuur, als doel 

 der menschheid en van het heelal, den troost verschaft, die 

 eio:enwillia;e verblinding; en duisternis ons nimmer geven kumen. 



