— 458 — 



zes jaren, dus 300 millioen kubieke voeten 'sjaars of per clng 

 bijna een millioen kubieke voeten? waarom zijn dan zoovele 

 andere kraters ledig, bijv. die van den Sindoro? 



Deze vragen laten zich niet voldoende wederleggen door het- 

 geen op pag. 690 van het werk van den heer Jünghühn, 

 vermeld staat, namelijk, dat het slechts atmosferisch water zoude 

 zijn; en toch is aan den anderen kant het op pag. 691 voor- 

 komende aannemelijk. 



Om eene meer uitvoerige beschrijving van dit gebergte te lezen, 

 verwijs ik den lezer naar de fraaije en volstrekt niet overdre- 

 vene beschrijving des heeren Junghüiin. Deze weinige regelen 

 dienen als eene kleine aanvulling, om de veranderingen na te 

 gaan, die er sedert 1848 ontstaan zijn. 



Een Avoord willen wij hier nog bijvoegen over deze eruptie 

 zelve, die zeer zonderlinge verschijnsels heeft opgeleverd. Op 

 geheel Java, tot Samarang en Bezoeki hoorde men zware sla- 

 gen ja zelfs tot Makassar. De zwaarste slagen schenen op den 

 grootsten afstand gehoord te worden. De wind, welke nage- 

 noeg uit het oosten kwam, voerde de asch en ook het geluid 

 naar het Ponorogosche , terwijl te Bezoeki, dat oostelijk ligt, 

 dus tegen den wind en nog met aanzienlijk hoog gebergte er 

 tusschen in, de zware slagen de lanipstolpen deden bersten (1. c. pag. 

 693). Hetgeen door mij zelven te Berbekis waargenomen , van 

 waar de Kloed zeer goed zigtbaar is, bepaalt zich tot het 

 volgende. 



Omstreeks 8 ure des avonds ontstond boven den Kloed eene 

 zwarte wolk, die zeer spoedig in grootte toenamen duidelijk uit 

 den berg scheen te komen. Deze wolk was als bezaaid met 

 duizenden vonken, het beste te vergelijken bij de konangs (Larapij- 

 ridcn), die men veel in de rijstvelden ziet. Te gclijkcr tijd ontstond 

 een vreesselijk onweder, ontelbare bliksemstralen schoten uit allerlei 

 rigtingen naar den top toe en deden een' rollenden donder ont- 

 staan , die echter te Bcrbck niet harder scheen dan die van een 

 gewoon onweder , zoodat de meeste bewoners aldaar niets van 

 de eruptie bemerkten, voordat de donkere AA'olk een paar uren 

 later hoogcr boven den horizon kwam en daardoor beter ojige- 



