JUNIPERUS — GNETUM. lÖ 



hars uit de Res. Soerakarta, aangeduid als damar selo, een jaar soerakarta. 

 te voren negatieve resultaten had opgeleverd. Deze damar selo 

 wordt gevonden in de onderafdeeling Wonogiri, voornamelijk op 

 den berg Belik bij de desa Bendoengan lor, onderdistrict Prati- 

 mantoro en op den berg Beroek bij de desa Grendjeng lor, onder- 

 district Giritontro. De hars komt vrij diep in den grond voor, 

 vermengd met padas en de onderzoekers vermoedden dat de hoe- 

 veelheid niet zeer groot is. Daar men dikwijls een meter of meer 

 moet graven alvorens hars aan te treffen, kon een koelie per dag 

 slechts '/2 KG. hars loswerken. De kosten van winnen en transport 

 tot Soerakarta beliepen daarom + ƒ 32.60 pp. Een min of meer 

 overeenkomstige, reeds geschraapte hars, was te zelfder tijd te 

 Singapore te verkrijgen tegen ƒ 5.60 per picol, zoodat van 

 exploitatie der vindplaatsen geen sprake kon zijn, zelfs al was 

 de fossiele hars zeer belangrijk beter dan het van Singapore ont- 

 vangen vergelijkingsmonster. Voor het onderzoek van de damar 

 selo wordt verwezen naar het Jaarboek van het Departement 

 van Landb. 1910 bl. 51; opmerkelijk is het hooge smeltpunt, n.1. 

 170-180°. C. 



In het Museum. 



Mus. No. 718 Fossiele hars— Soebang—Afd. Koeningan— Res. Cheribon. 



a ongesorteerd. 



b uitgezocht. 

 „ „ 715 Damar selo— Wonogiri— Res. Soerakarta. 

 „ „ 717 Vergelijkingsmateriaal voor id., ontvangen van Singapore. 



7. GNETACEAE. 



Gnetum spec. (edule, Bl. volgens De Clercq No. 1669). 



De tënggang is een klimmende heester, die volgens Te Wechel's 

 mededeeling aan het Vezelcongres te Soerabaja in 1911, in Vi^est- 

 Doesoen in het wild groeit, in Oost-Doesoen meer wordt aange- 

 plant in de vruchtentuinen der bevolking. Deze liaan komt voor 

 op de hoogere rivieroevers, die zelden of nooit overstroomd 

 worden; zij krijgt de dikte van een been, doch zoo oud zijnde is zij 

 voor de bereiding van vezelstof niet meer geschikt. Ter dikte van 

 4 C.M. heeft zij een bruikbaren bast, die gemakkelijk van den natten vezei. 

 stengel kan worden afgetrokken. Deze wordt daartoe in stukken 

 gehakt van + 40 c.M. De buitenbast wordt verwijderd en als 

 waardeloos weggeworpen, de binnenbast een etmaal in water ge- 

 weekt en daarna van de „vezelbrij" gezuiverd, door drukken met 

 het stompe einde van een „mandau". Door deze bewerking gaat 

 veel vezelstof verloren. Na drogen is de vezel geschikt voor het 

 slaan van touw, dat uitmunt door duurzaamheid en sterkte; het 

 wordt gebruikt als hengelgaren en voor het knoopen van visch- 

 netten.'Waar het op deugdelijkheid minder aankomt, gebruikt de 

 Dajak ingevoerd touw, dat goedkoop te krijgen is. 



Volgens een bericht uit Sampit (Zuid-Borneo) wordt de tëng- 

 gang aangeplant in het bosch en de steunplant geringd, als de 

 stengel 1 c.M. dik is. Op 2-jarigen leeftijd zijn de stengels ge- 

 schikt voor de vezelbereiding. Na bereiden worden de bastreepjes 



