22 7. GNETACEAE 



de meest geachte sajoers: rauw gegeten veroorzaken zij ecnigen 

 jeuk in den mond. Opdat ze gestadig en tot dagelijksch keuken- 

 gebruik nieuw loof zouden voortbrengen, worden de takken dikwijls 

 afgekapt als bij ons de wilg (Rumph). Dat knotten schijnt 

 thans — ten minste op Java — niet (meer) plaats te hebben. 



Mogelijk naar aanleiding van de door Rumphius gemaakte op- 

 merking omtrent het veroorzaken van jeuk bij gebruik rauw, stelde 

 Greshoff een voorloopig onderzoek in naar de bestanddeelen der 

 jonge bladeren. Hij vond een stof, die „wellicht nader onderzoek 

 verdient" (üreshoff, Plantenstoffen 11-191). 



Vruchten. Dc vruchteu ter grootte en van den vorm van eikels, hebben 



een dun, week, doorgaans rood vruchtvleesch, waaronder een over- 

 langs gestreept langwerpig nootje met een dunne en breekbare 

 schaal, insluitend een droge pit. Van den wilden boom zijn de 

 vruchten eetbaar na verwijdering van het vruchtvleesch, waarin 

 vele stijve, glimmende haren zitten, die op de huid jeuk en 

 zwelling veroorzaken (F^umph.). 



Behalve het zeer algemeene gebruik in „sajoer mëlindjo" en als 

 bij den weg (te Batavia o.a.) in gekookten toestand te koop 

 aangeboden snoeperij, hebben deze zaden nog een andere, niet 

 onbelangrijke oeconomische beteekenis, beschreven door Vorderman 

 in het reeds aangehaalde opstel in Teysmannia. Als Indische 

 delicatesse, zoowel bij de rijsttafel als tusschentijds bij wijze van 

 versnapering, zegt hij, gelden de platte, broze, witte koekjes, die 



Kripik. krocpoek- of èmping-malindjo, ook wel kripik, heeten. Daarin 



bestaat in Bantam een groote handel. Ook te Batavia wordt kripik 

 aangemaakt, doch deze heeft minder handelswaarde dan de Ban- 

 tamsche, wat grootendeels is toe te sciirijven aan de mindere 

 zorg bij de bereiding daaraan besteed. Op de pasars in het 

 Tjaringinsche wordt malindjo in groote hoeveelheden te koop aan- 

 geboden, zoowel met als zonder vruchtschil. De voornaamste tang- 

 kil-markt is de pasar te Bodjong Tjanar, een desa aan de grens tus- 

 schen de districten Menes en Tjaringin. Van daar wordt een groot 

 deel naar de desa Tjarita gebracht om verwerkt te worden. Dit ge- 

 schiedt als volgt. De rijpe vruchtjes worden van de roode vrucht- 

 schil ontdaan en in een ijzeren pan gedurende korten tijd geroosterd. 

 Na afloop daarvan laat de hoornachtige huid gemakkelijk los en 

 wordt verwijderd. De nog warme, zetmeelrijke zaden worden nu tot 

 platte, ronde koekjes vervormd, door ze op een vlakken steen 

 met een steenen stamper krachtig uit te kloppen Daarna worden 

 ze in de zon goed gedroogd. Voor deze kripik tot toespijs kan 

 dienen, moeten zij eerst in kokende olie even opgebraden wor- 

 den. Daardoor zwellen de koekjes op, terwijl de substantie door 

 ontwikkeling van kleine gasbelletjes luchtig en tevens croquant 

 wordt. In het artikel kroepoek malindjo is te Batavia een groote 

 omzet, daar het van hieruit naar elders wordt vervoerd. Volgens 

 Vorderman zou per jaar 5000 picols worden verzonden. Waar- 

 op deze schatting berust, is niet bekend, doch deze handel is 

 zonder twijfel vrij belangrijk, daar de Bataviasche bladen in 

 hun finantieele kronieken de marktprijzen voor deze kroepoek 

 van tijd tot tijd opnemen. De noteering op 12-1-10 was ƒ32.— 

 p.p. voor eerste kwaliteit van Serang en. /^T.— voor tweede kwa- 



