GNETUM — PANDANUS. 25 



Pandanus amboinensis, Warh (P. Rumphii, Warb). 



Volksnamen. Mal. Mol : Pandan goenoeng — Alf. Amb : Keker 



ewan, Leit ewan. 

 De Pandanus montanus of tweede Pandanus sy Iv es- 

 tri s van Rumphius (IV - 145) wordt door dezen beschreven als een 

 niet gekweekte soort, groei-^nde in liet gebergte in het dichte woud. 

 Hij heeft een rechten, hoogen stam van een hout, dat harder is Hout. 

 dan van de andere pandansoorten. Als de boom op „luchtige 

 heuvels" staat, is het roodachtig als dat van oude sagoboomen, 

 op sommige eilanden zelfs zwartbruin en zoo hard ais niboeng. 

 Het is echter niet dik, want het inwendige van de stammen is 

 voos en dradig als van de sagoboomen. Het hout van de manlijke 

 exemplaren dient voor het vervaardigen van de houten bijltjes, 

 nani geheeten, gebruikt bij het sagokloppen. Op Celebes bezigt 

 men de stammen, tot latten gespleten, om er atap op te binden. 

 Ook maakt men uit de rechte stammen duurzame goten. 



De bladeren zijn 7 a 8 voet lang, drie vingers breed, aan de Bladeren, 

 kanten dicht gedoomd, stijf en hard, met een van onderen sterk 

 uitspringende nerf, die weinig gestekeld is. 



Deze soort is in de Molukken, tengevolge van de groote lengte 

 der bladeren, het meest gezocht voor het vlechten van matten, 

 doch in duurzaamheid staan deze achter bij die van Pandanus 

 spurius, Rumph. (zie bij P. tectorius, Sol.). 



Pandanus atrocarpus, Griff. 

 behoort volgens Warburg's monographie der Pandanaceae thuis 

 op het Maleische Schiereiland en Banka. Koorders zegt deze 

 soort ook op Midden- en Oost Java te hebben gevonden en 

 beschrijft haar als een heester of boomheester, tot 3 M. hoog. 

 met bladeren ter lengte van + 1 72 ^- en breedte van 2V2 

 cM. Een Javaanschen naam geeft hij echter niet op, wel een 

 Soendaschen {Tjangkoewang), die dus aan anderen, mogelijk 

 het manuscript van Üe Clercq's Plantkundig woordenboek (No. 

 2558), is ontleend. 



Een betrouwbare maleische naam van deze p\dix\{\s Mèngkoewang, 

 doch de mogelijkheid is niet buitengesloten, dat die naam ook 

 aan andere Pandanaceae wordt gegeven. Ridley beschrijft den 

 mëngkoewang=- Pandanus atrocarpus, Griff, in Mal. Timmerhout- 

 soorten 107, als een zeer groote soort, een hoogte bereikende van 

 wel 40 voet, met zeer lange bladeren. Naar die bladeren. Bladeren, 

 zegt Ridley, bestaat geregelde vraag en vele inlanders verdienen 

 hun levensonderhoud met deze te snijden, te drogen en te ver- 

 werken. Zij worden gebruikt voor het maken van kadjangs, 

 matwerk en hoeden. In aanvulling hierop kan dienen een 

 bericht van den controleur van Karimon (Riouw en Onder- 

 hoorigheden) van Oct. 1906, dat de mëngkoewang voorkomt op 

 moerassige boschterreinen. Voor het vervaardigen van ka- 

 djangmatten worden de bladeren boven een zacht vuur gedroogd 

 en vervolgens in de zon gezet om te bleeken. De in vrij aan- 

 zienlijke hoeveelheid daarvan gemaakte kadjangmatten worden 

 afgezet te Singapore. 



Jasper & Pirngadie (Vlechtwerk 25) beschrijven de Makoewang 



